Toen Anneke 18 was moest ze haar baby afstaan: 'Ik heb haar nooit gezien, ze was een kerstkind'

In dit artikel:

Anneke (66) beviel op kerstdag 1976 als achttienjarige ongehuwde vrouw in een Eindhovens ziekenhuis van een dochter die direct na de geboorte werd weggehaald zonder dat ze haar zag, aanraakte of een naam kreeg. Dit gebeurde in een periode waarin het voorkomen van ongehuwd moederschap als een schande werd gezien, en instanties als Fiom ongehuwde moeders begeleidden met nadruk op afstand doen van het kind. Anneke’s zwangerschap vond in stilte en taboe plaats; haar relatie was instabiel, haar ouders reageerden terughoudend en ze moest halsoverkop haar studentenkamer verlaten.

In de jaren daarop groeide bij Anneke twijfel over het ‘vrijwillige’ karakter van het afstand doen, mede omdat hulpverleners het contact met de baby ontmoedigden. Pas na veertig jaar durfde zij haar verhaal te delen, kwam zij via de Raad voor de Kinderbescherming in contact met haar inmiddels volwassen dochter en ondervond ze de blijvende emotionele impact van het verlies. Anneke noemt de periode na de bevalling enorm eenzaam, zonder mogelijkheid tot rouw, en ervaart de feestdagen als extra pijnlijk vanwege de geboorte op kerst.

Fiom erkent inmiddels dat destijds vaak beperkt werd gekeken naar de wensen van de moeder en bood recent excuses aan voor het gebrek aan echte steun en de sturing richting afstand. Waar in de jaren 50 tot 80 jaarlijks honderden baby's werden afgestaan - met een piek in 1974 van ruim 1200 - zijn dat er nu nog zo’n twintig per jaar, mede doordat het zelfbeschikkingsrecht van de vrouw tegenwoordig centraal staat en er een verplichte bedenktijd van drie maanden geldt na de bevalling.

Binnenkort verschijnt het langverwachte rapport van de commissie-De Winter over binnenlandse afstand en adoptie tussen 1956 en 1984, waarin ook de rol van instanties wordt onderzocht. De Tweede Kamer erkende unaniem het onrecht dat moeders en kinderen toen is aangedaan. Fiom besloot al vóór dit rapport excuses aan te bieden, omdat veel afstandsmoeders inmiddels op leeftijd zijn en erkenning dringender nodig is.

Anneke benadrukt dat hoewel het maatschappelijk klimaat destijds anders was, de pijn diep zit en excuses belangrijk zijn voor erkenning van de levenslange impact van afscheid en geheimhouding. Haar contact met haar dochter noemt ze een kostbaar maar kwetsbaar geschenk, waarbij herinneringen aan het verleden nog altijd ongemakkelijk aanwezig zijn.