Rotsvast vertrouwen van Noren in koningshuis wankelt door schandalen
In dit artikel:
In Noorwegen domineert momenteel de rechtszaak tegen Marius Borg Høiby, de stiefzoon van kroonprins Haakon: hij wordt aangeklaagd voor 38 misdrijven, waaronder vier verkrachtingen. Tegelijk staat zijn moeder, prinses Mette‑Marit, opnieuw negatief in de schijnwerpers nadat vrijgegeven e-mails laten zien dat haar band met de Amerikaanse zedendelinquent Jeffrey Epstein persoonlijker en inniger was dan eerder toegegeven.
Een recente NRK-enquête laat zien dat 76 procent van de Noren minder vertrouwen in de prinses heeft gekregen na de Epstein-onthullingen; 44 procent vindt haar ongeschikt om koningin te worden, ongeveer een vijfde ziet dat wel zitten en ruim een derde twijfelt. Experts waarschuwen dat de reputatieschade aanzienlijk kan zijn, maar dat het nog te vroeg is om te concluderen dat het koningshuis onherstelbaar is beschadigd.
De contacten tussen Mette‑Marit en Epstein waren al in 2019 bekend en zij sprak toen van spijt, maar de nieuwe e-mails hebben voor verscherpte reacties gezorgd: de prinses is uit een organisatie voor seksuele voorlichting gezet. Historicus Kemal Rijken noemt het een domme misstap en wijst erop dat moderne transparantie vroegere onzichtbaarheid van royals onmogelijk maakt. Volgens hem probeerde Epstein invloed en netwerken op te bouwen bij politiek en koningshuizen, niet alleen in Noorwegen maar ook in het Verenigd Koninkrijk en België.
Toch is het vertrouwen in de monarchie veerkrachtig gebleken. Toen Marius anderhalf jaar geleden werd gearresteerd kelderde het vertrouwen naar 62 procent, maar dat cijfer trok snel weer richting 70 procent. Analisten wijzen op de sterke koningshuisgezindheid in Noorwegen, de zichtbaarheid van de familie en de persoonlijke sympathie voor koning Harald (88), die veel waardering geniet.
Welke gevolgen de lopende processen en onthullingen op de lange termijn zullen hebben, blijft onzeker. Mogelijke scenario’s die deskundigen noemen: Mette‑Marit zou bij een troonsbestijging een beperkte rol kunnen krijgen of helemaal niet als koningin verschijnen, terwijl kroonprins Haakon het publieke werk zou moeten dragen, met hun dochter als opvolger. De koninklijke familie probeert afstand te bewaren: zij hebben benadrukt dat Marius geen lid van het koningshuis is en zullen de rechtszaak niet bijwonen.