Toch bezwaar bij 'geen bezwaar': nieuwe wet levert weinig extra orgaandonaties op

In dit artikel:

De wijziging van de donorwet in 2021 heeft tot nu toe maar beperkt meer orgaandonaties opgeleverd. Sindsdien staat bij mensen die geen keuze registreren automatisch ‘geen bezwaar tegen orgaandonatie’. Toch vindt in 59 procent van die gevallen na hun overlijden geen donatie plaats, omdat nabestaanden alsnog bezwaar kunnen maken. Ook bij een expliciete toestemming kan de familie de donatie tegenhouden, bijvoorbeeld omdat zij menen dat de overledene dit niet had gewild of omdat de beslissing voor hen psychisch te zwaar is.

Uit onderzoek van de Nederlandse Transplantatie Stichting blijkt dat er tussen 2021 en 2025 gemiddeld ongeveer vijftig extra orgaandonoren per jaar waren vergeleken met de vijf jaar vóór de wetswijziging. Dat effect is niet volledig aan de wet toe te schrijven; technische innovaties zorgden er eveneens voor dat meer mensen geschikt waren als donor. Transplantatiearts Jelle Epker van het Erasmus MC vindt dat een geregistreerde ‘ja’ juridisch zwaarder zou moeten wegen en dat nabestaanden die keuze niet meer zouden mogen blokkeren.

De behoefte aan organen blijft groot, vooral aan nieren: 1084 mensen wachtten acuut op een nieuwe nier. De onderzoekers concluderen dat een wetswijziging niet automatisch tot een sterke stijging van het aantal donaties leidt. Betere communicatie met burgers en nabestaanden is volgens hen noodzakelijk.