TikTok-algoritme zet Negen Straatjes steeds verder onder druk
In dit artikel:
In de Negen Straatjes bepaalt sinds kort niet langer het toeristenseizoen, maar een algoritme wie er komen en wat er gebeurt. UvA-promovendus Marije Peute en hoogleraar stadsgeografie Justus Uitermark onderzochten sinds 2022 hoe TikTok locaties in Amsterdam extreem zichtbaar maakt en zo lokale dynamieken verstoort. Het onderzoek toont dat plekken met een beeldschone achtergrond of een virale traktatie—zoals Fabel Friet, Chun Café, Maijard Smashburgers en ’t Pareltje—plotseling rijen trekken, ongeacht het seizoen.
Begin dit jaar probeerden buurtbewoners de openbare ruimte terug te claimen: op een brug zetten ze tafels en stoelen neer en deelden flyers om van de doorgang weer een ontmoetingsplek te maken. Tegelijk stond er een rij voor een TikTok-hit; bewoners en bezoekers leven volgens de onderzoekers vaak langs elkaar heen. Bezoekers gebruiken winkels vaker als decor: foto’s en video’s maken, samples pakken en weer vertrekken, waardoor kleine, gespecialiseerde ondernemers die juist inzet op advies en vakmanschap in het nauw komen.
De gevolgen zijn breed: vaste klanten mijden de drukte of laten leveren, leegstand vervangt kledingzaken, geur van frituur en zwerfafval nemen toe en smalle straten raken geblokkeerd door wachtrijen en bezoekers die geen rekening houden met fietsers of buurtgebruik. Winkels hangen regels op (maximaal vijf personen binnen, geen patat mee naar binnen) maar dat lost de structurele verandering niet op.
De gemeente probeerde in te grijpen—bijvoorbeeld met een maximum voor wachtrijen bij Fabel Friet—maar werd door de rechter teruggefloten. Peute en Uitermark pleiten daarom voor ruimtelijk beleid: keuzes maken over welk gebruik van de binnenstad gewenst is en vergunningen voor takeaways en andere consumptieruimtes heroverwegen. Ze waarschuwen dat het debat niet over individuele ondernemers moet gaan, maar over het bredere ecosysteem van de buurt. Het voorbeeld van Van Stapele Koekmakerij, waarvan een verplaatsing de rij alleen maar elders weer deed ontstaan, illustreert volgens hen dat er een meer principiële, urgente aanpak van de gemeente nodig is om lokale leefbaarheid en diversiteit te beschermen.