Tijdens corona hamerde epidemioloog Amrish Baidjoe op snel ingrijpen. Huisarts Rob Elens promootte intussen een onbewezen medicijn

In dit artikel:

Woensdag verschijnen huisarts Rob Elens en microbioloog/veldepidemioloog Amrish Baidjoe als getuigen voor de parlementaire enquêtecommissie Corona. Hun verhoren volgen op eerdere bijdragen van intensivist Diederik Gommers en RIVM-modelleur Jacco Wallinga en belichten tegengestelde rollen die deskundigen tijdens de pandemie innamen: kritisch advies van buiten versus controversiële alternatieve stemmen.

Amrish Baidjoe werkte als veldwerker voor onder meer Artsen zonder Grenzen en het Rode Kruis en benadrukte eerder dat oorlogssituaties gunstig zijn voor infectieziekten omdat mensen dicht op elkaar leven en acute zorg vaak prioriteit krijgt boven preventie. Tijdens de oorlog in Oekraïne waarschuwde hij wel voor lage vaccinatiegraad en wantrouwen onder vluchtelingen, maar verwachtte hij niet dat zij een heropleving van corona zouden veroorzaken. Baidjoe was medeoprichter van Red Team Covid-19 NL, een groep experts die ongevraagd scherpe kritiek en alternatieve adviezen gaf aan het kabinet. Het Red Team pleitte consequent voor vroegtijdig en streng ingrijpen met als doel zo min mogelijk besmettingen. Baidjoe bekritiseerde de regering omdat die wel jargon en taalkunstjes overnam maar in de praktijk anders handelde; ook vond hij besluitvorming over maatregelen zoals mondkapjes te aarzeling vertonen en riep hij op tot duidelijkere communicatie naar moeilijk bereikbare groepen. Het Red Team stopte in 2022.

Rob Elens, huisarts uit Meijel, verwierf vooral bekendheid via talkshows, alternatieve media en social media. In de eerste maanden van de pandemie promootte hij hydroxychloroquine als behandeling voor Covid-19 en stuurde hij voorbeeldbrieven waarmee patiënten hun huisarts konden verzoeken het middel te krijgen als ze besmet raakten. Die boodschap werd veel gedeeld, maar grote studies lieten geen werkzaamheid zien; het middel kan bovendien bijwerkingen veroorzaken. De Nederlandse Inspectie Gezondheidszorg verbood Elens het geneesmiddel voor dit doel te voorschrijven. Een in 2020 gepubliceerde en later veelbesproken studie die hydroxychloroquine leek te ondersteunen, werd in 2024 ingetrokken wegens methodologische en ethische gebreken. Elens uitte ook wantrouwen richting overheidsbeleid en vaccinatiedrang op alternatieve platforms zoals Café Weltschmerz, wat hem in de ogen van collega-huisartsen en veel virologen tot een omstreden figuur maakte.

De commissie wil met deze verhoren inzicht krijgen in zowel kritiek van onafhankelijke deskundigen op het overheidsbeleid als de impact van medische dissidentie en desinformatie tijdens de crisis. De contrasten tussen Baidjoes pleidooi voor vroeg ingrijpen en Elens’ prominente promotie van een onbewezen behandeling illustreren de moeilijke afwegingen rond wetenschap, communicatie en vertrouwen in de Nederlandse coronaperiode.