Tientallen partijen wonnen met azc-kritiek, maar kunnen ze beloftes wel nakomen? 'Gaan ons geluid niet verloochenen'

In dit artikel:

In tientallen gemeenten behaalden lokaal opererende partijen die zich verzetten tegen asielzoekerscentra (azc’s) opvallende winst bij de meest recente gemeenteraadsverkiezingen. Zij beloven opvanglocaties tegen te houden of te dwarsbomen, maar botsen daarmee op de landelijke Spreidingswet die gemeenten verplicht om opvangplaatsen te ontvangen volgens een verdeelsleutel.

Praktisch hebben gemeenten enige instrumenten: ze kunnen vergunningen en ruimtelijke procedures vertragen, samenwerking met het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) minimaliseren of juridische stappen ondernemen. Toch blijft het Rijk verantwoordelijk voor het opnemen en verdelen van asielzoekers; uiteindelijk kan de regering locaties aanwijzen of druk uitoefenen via financiën en wetgeving. Verwacht wordt dan ook eerder politieke en juridische strijd, vertragingen bij plaatsing en verschuiving van knelpunten naar andere gemeenten dan daadwerkelijke, blijvende afschaffing van opvang.

De uitkomst hangt af van de bereidheid van het kabinet om bij te sturen, rechterlijke uitspraken en hoe lokale besturen besluiten om hun verkiezingsbeloften in praktijk om te zetten zonder de nationale verplichtingen te overtreden. Voor asielzoekers zelf kan dit leiden tot onzekerheid en langere wachttijden; voor gemeenten tot verhitte debatten over verantwoordelijkheid, leefbaarheid en de verdeling van voorzieningen.