Tientallen miljoenen EU-steun voor frauduleuze verkiezingen in Nigeria
In dit artikel:
Onderzoek van het mediaplatform ZAM toont dat de Europese Commissie sinds 2019 meer dan 100 miljoen euro heeft uitgegeven aan steun voor verkiezingen in vijf Afrikaanse landen (Nigeria, Ivoorkust, Kenia, Oeganda en Zambia). In de praktijk kwam een groot deel van dat geld terecht bij officiële instellingen, internationale uitvoerders (zoals UNDP en IOM) en Europese bedrijven en ngo’s, in plaats van rechtstreeks bij lokale burgerorganisaties. Volgens ZAM versterken dure trainingsprogramma’s voor ambtenaren, veiligheidsdiensten en regeringspartijen vaak juist de instituties van machthebbers, waardoor de EU-bijdragen onbedoeld bijdragen aan de legitimatie van autocratische leiders.
Een sprekend voorbeeld is Nigeria: Brussel betaalde ruim 50 miljoen euro voor de presidentsverkiezing van 2023 en voorbereidingen voor 2027. Een groot contract van 18 miljoen aan DAI Global Belgium moest digitale stemoplossingen en de training van 12.000 verkiezingsmedewerkers mogelijk maken, maar op de dag zelf faalden de systemen landelijk; uitslagenuploads werkten niet en er verschenen rapporten over grootschalige fraude, geweld, intimidatie en gesloten stembureaus. De opkomst daalde tot zo’n 27 procent en veel jonge kiezers verdwenen uit het verkiezingsproces.
Ook in Oeganda, waar NIMD Europese steun ontving voor programma’s rond inclusie en verantwoord bestuur, verliep de recente verkiezingsronde met harde repressie: tienduizenden arrestaties, doden en de vlucht van oppositieleider Bobi Wine werden gerapporteerd. NIMD erkent dat de verkiezingen geen voorbeeld van democratie waren maar stelt dat steun aan vrouwen- en jongerenorganisaties wel enige positieve effecten heeft gehad.
ZAM constateert verder dat onafhankelijke media en lokale maatschappelijke organisaties wel worden ondersteund, maar meestal met veel kleinere bedragen dan overheidsgebonden instellingen. Critische bevindingen van EU-waarnemingsmissies zouden door de Europese Commissie grotendeels genegeerd worden, waardoor structurele problemen onvoldoende worden aangepakt; de Commissie kon daarop niet reageren op vragen van Follow the Money.
Kortom: Europese verkiezingshulp in Afrika lijkt soms de vorm van democratie te bestendigen zonder de machtsongelijkheid of repressieve praktijken te doorbreken. Het dossier plaatst deze praktijk in een bredere context van Europese belangen in Afrika en het problematische koloniale verleden, en vraagt aandacht voor wie werkelijk profiteert van internationale democratiebevordering. Onderzoeksjournalist Olivier van Beemen schreef het stuk.