Tieners kunnen - ondanks verbod - hun vape gewoon in de winkel kopen

In dit artikel:

Onderzoek van het artsencollectief #ArtsenSlaanAlarm onder bijna 2.000 scholieren (gem. leeftijd 14,8) laat zien dat veel minderjarigen ondanks een verkoopverbod gewoon in winkels aan vapes en sigaretten komen: van de jongeren die het afgelopen jaar nicotine gebruikten koopt 38% hun rookwaar in fysieke verkooppunten en 48% via illegale online kanalen. Specifiek noemen de respondenten tabaksspeciaalzaken (27%), avondwinkels (19%), tankstations (9%) en tijdschriftenwinkels (5%); 41% bestelt via dealers op Snapchat.

De artsen noemen de uitkomsten "zeer zorgwekkend" omdat jongeren sneller verslaafd raken en hun ontwikkelende brein extra kwetsbaar is. Ze wijzen erop dat het probleem niet alleen de verboden online handel is — zoals in het kabinet's Actieplan tegen vapen werd benadrukt — maar ook het onvoldoende naleven van de leeftijdsregels door legale verkopers.

Als reactie roepen de onderzoekers de politiek op tot veel strengere handhaving: hogere boetes, intrekking van verkoopvergunningen en een nieuw vergunningenstelsel waarmee gemeenten kunnen voorkomen dat tabakszaken dicht bij scholen of ziekenhuizen komen. Het collectief bracht ook in kaart hoeveel legale verkooplocaties binnen vijf minuten fietsen van middelbare scholen liggen; in Amsterdam lopen die aantallen bij individuele scholen op tot tientallen (bijvoorbeeld 24, 19 en in één geval 44 plekken). Deze inventarisatie betrof legale verkooppunten; niet is onderzocht welke ervan daadwerkelijk aan minderjarigen verkopen.

De gemeente Amsterdam toont zich positief over een vergunningenstelsel om beter grip te krijgen op waar nicotine wordt verkocht. Tegelijk heeft de overheid al enkele maatregelen genomen: sinds 2024 zijn vape-smaakjes en online verkoop verboden. Vanaf 2032 mag tabak alleen nog in speciale tabakszaken worden verkocht, waardoor verwacht wordt dat het aantal dergelijke winkels kan toenemen — iets waarvoor het collectief alvast waarschuwt.