Tienduizenden kraanvogels hebben vogelgriep niet overleefd

In dit artikel:

Afgelopen najaar zorgde een felle uitbraak van vogelgriep (H5N1) voor veel slachtoffers onder kraanvogels: in Duitsland, Frankrijk en Spanje zijn ruim 40.000 kadavers verwijderd. De reguliere wintertelling in Spanje, uitgevoerd door vrijwilligers op bekende overwinteringsplekken, laat dit jaar bijna 50.000 minder vogels zien dan vorig jaar. Hoewel telfouten of verlate trek (vogels die nog in Frankrijk zaten) een rol kunnen spelen, passen de cijfers bij de zware impact van de vogelgriep; onderzoekers schatten dat circa 10% van de West-Europese kraanvogelpopulatie aan de uitbraak is overleden.

De Europese kraanvogelstand telt momenteel ruim een half miljoen exemplaren, een succes dat grotendeels te danken is aan herstel en bescherming van natte veengebieden. De meeste vogels broeden in Scandinavië en de Baltische Staten; ook in Nederland zijn inmiddels broedgevallen bekend. Inmiddels zijn er geen nieuwe sterfgevallen of uitbraken meer vastgesteld, wat wijst op groepsimmuniteit binnen de populatie.

De voorjaarstrek is al begonnen: vorige week werden boven Nederland al meerdere trekkende kraanvogels gezien. De massale noordwaartse migratie richting Scandinavische veengebieden wordt eind februari verwacht. Voor het broedsucces is een nat voorjaar van belang, zodat de vogels voldoende geschikte natte gebieden vinden om jongen groot te brengen en de populatie langzaam kan herstellen.

Voor publiek en onderzoekers is de Kraanvogelradar een hulpmiddel om de trekroutes te volgen; deze tool is recent verbeterd na een gebruikersworkshop. Geïnteresseerden kunnen meedenken tijdens een volgende workshop op zaterdag 14 maart 2026. Tekst en beeld zijn van Koen de Koning (Leerstoelgroep Earth Systems and Global Change, Wageningen University).