'Tien nieuwe steden' wordt in Leiden 'tien nieuwe buurten': door landelijke campagnetaal te kopiëren hoopt D66 ook lokaal te scoren

In dit artikel:

Op een nat en koud Leidse ochtendmarkt trokken D66-lijsttrekker Wietske Veltman en enkele kandidaten met witte jassen en partijlogo de aandacht door flyers uit te delen — ondanks weinig voorbijgangers en veel regen. Veltman, die ook wethouder is voor onder meer economie en gezondheid, gebruikte daarbij landelijke thema’s en taal van haar partij: op de folder prijken “vijf doorbraken”, de slogan “Het kan wél” en een lokale versie van de huisvestingsbelofte (“tien nieuwe buurten”), duidelijke afgeleiden van de landelijke D66-campagne van partijleider Rob Jetten.

De timing is helder: de gemeenteraadsverkiezingen zijn aanstaande woensdag en D66 doet mee in 256 gemeenten. Landelijk boekte D66 recente successen met een optimistische campagne en opvallende inzet van nationale symbolen, maar het is onduidelijk hoe goed die formule werkt in steden waar lokale kwesties zwaarder wegen. In Leiden speelt dat extra: de stad is relatief links, GroenLinks en PvdA vormen samen de grootste fractie (14 van 39 zetels) en bestuurden de afgelopen jaren samen met CDA en D66. D66 is sinds 2010 aan de macht maar zag haar zetelaantal in Leiden geleidelijk dalen (van 12 in 2014 tot 6 in 2022); in 2025 vertrok bovendien een raadslid naar de VVD.

Op straat richt Veltman zich vooral op lokale problemen: woningnood, studentenhuisvesting, stadsgroen, jeugdzorg en parkeer- en verkeersmaatregelen in de historische binnenstad (waar delen autoluw werden gemaakt). Campagnegesprekken in de regen waren kort en moeizaam; enkelen toonden sympathie, anderen — zoals een oudere markbezoeker die zich teleurgesteld toonde over het landelijke coalitieakkoord met VVD en CDA — gaven aan richting GroenLinks-PvdA te zijn geschoven.

Peilingen wijzen op een beperkte beweging van D66-kiezers naar GroenLinks-PvdA, vooral onder progressieve kiezers die het landelijke beleid te rechts vinden. Ipsos I&O laat zien dat 55 procent van de kiezers vooral lokale thema’s laat meewegen bij gemeenteraadsstemmen, maar onderzoeker Asher van der Schelde waarschuwt dat veel mensen sociaal wenselijke antwoorden geven en dat veel kiezers weinig gevolg geven aan gemeentepolitiek. Een belangrijke opgave voor D66 is het mobiliseren van ongeveer drie op de tien kiezers die landelijk geneigd zijn D66 te kiezen maar lokaal geen vaste voorkeur hebben; een deel dreigt thuis te blijven op de dag van de verkiezingen.

De partij zet daarom in op zichtbaarheid en mobilisatie: regionale acties, posters met oproepen als “Stem weer D66” en het inzetten van Tweede Kamerleden in plaats van uitsluitend Jetten, omdat continu één gezicht volgens campagnemedewerkers averechts kan werken. Ook internationale gebeurtenissen — zoals de aanval op Iran en het kabinetstappen daarop — beïnvloeden het sentiment onder D66-stemmers; de reacties daarop zijn genuanceerd verdeeld binnen de achterban.

Tegelijk waarschuwt Veltman kiezers om niet uit te blijven stemmen uit vrees voor extreemrechtse partijen als Forum voor Democratie. Terwijl D66 lokaal probeert punten te scoren met concrete beloftes en waarschuwingen voor landelijke risico’s, zal woensdag duidelijk worden of die combinatie van nationale uitstraling en lokale agenda genoeg is om kiezers in progressieve steden zoals Leiden aan zich te binden.