Tien jaar na het Brexit-referendum is de nasleep nog springlevend in het VK

In dit artikel:

Tien jaar na het Brexit-referendum is duidelijk dat het Britse vertrek uit de EU niet alleen een economisch schokmoment was, maar ook een politieke aardverschuiving veroorzaakte. In juni 2016 stemde een krappe meerderheid van 52 procent voor vertrek, waarna premier David Cameron opstapte. Hij had het referendum zelf uitgeschreven in de verwachting dat een overwinning voor ‘Remain’ de eurosceptische druk op de Conservatieven zou beëindigen, maar dat pakte anders uit.

Sindsdien is de Britse politiek instabieler en versnipperder geworden. Geen enkele premier hield het na Cameron nog drie jaar vol; Liz Truss bleef zelfs maar 49 dagen aan. Met de opvolging van Keir Starmer heeft het VK in tien jaar tijd zeven premiers gehad. Tegelijkertijd hebben Labour en de Conservatieven terrein verloren aan kleinere partijen, terwijl in Schotland en Noord-Ierland de roep om onafhankelijkheid of nauwere banden met Ierland sterker werd.

Economisch liet de Brexit al snel sporen na: het pond kelderde, import werd duurder en dat werkte door in inflatie en koopkracht. Volgens economen is de Britse economie inmiddels enkele procenten kleiner dan wanneer het land in de EU was gebleven. Toch zijn er ook enkele voordelen voor het VK ontstaan, zoals eigen handelsakkoorden met landen als Japan en Australië, sneller coronabeleid rond vaccins en een gunstiger klimaat voor de snelgroeiende AI-sector.

De beloofde herwinning van volledige zeggenschap over Britse wateren kwam maar deels uit. In de visserijdeal met de EU kregen Europese schepen langdurig toegang tot Britse wateren, in ruil voor versoepelde exportregels voor Britse voedselproducten. Daarmee laat Brexit vooral zien dat het Verenigd Koninkrijk nog altijd nauw verweven blijft met Europa, maar wel tegen complexere en vaak duurdere voorwaarden.