Tielen ziet het liefst geen thuisonderwijs meer
In dit artikel:
Staatssecretaris Maarten Tielen laat onderzoeken of de vrijstelling van de leerplicht vanwege “richtingbezwaren” moet verdwijnen of anderszins aangepast. Dat vertelde hij tijdens een online uitzending van BNNVARA’s BOOS, waarin ook twee jongeren hun negatieve ervaringen met thuisonderwijs deelden (een meisje uit een sekte en een ander uit een evangelisch gezin). Tielen: “We kijken of we die vrijstelling vanwege richtingbezwaren niet gewoon moeten afschaffen.”
In Nederland geven momenteel ongeveer 1.400 ouders thuisonderwijs aan samen zo’n 2.500 kinderen, een aantal dat groeit. Vrijstelling van de leerplicht wordt vaak (ongeveer 80% van de gevallen) aangevraagd omdat ouders bezwaar hebben tegen de levensbeschouwing van lokale scholen; dat betreft onder meer reformatorische, evangelische, joodse en islamitische gezinnen. Toezicht op thuisonderwijs is volgens Tielen problematisch: de Inspectie van het Onderwijs heeft er veel capaciteit voor nodig en huisbezoeken zijn juridisch delicaat.
De kwestie staat extra in de schijnwerpers sinds een recente uitspraak van de Hoge Raad (begin 2026). Die oordeelde dat vrijstelling om religieuze redenen alleen nog mogelijk is als ouders aantonen dat geen enkele openbare school in de omgeving objectief en veelkleurig lesgeeft over godsdienst en levensbeschouwing — een bewijsvoering die in de praktijk zelden lukt. Die uitspraak ontstond naar aanleiding van een zaak van ouders die hun dochter thuis wilden onderwijzen vanwege hun soefistische achtergrond.
Kinderombudsman Margrite Kalverboer pleitte in BOOS voor afschaffing van de vrijstelling en noemde de huidige regeling “een schending van het kinderrechtenverdrag.” Tegelijkertijd verdedigt de Nederlandse Vereniging voor Thuisonderwijs (vert. Josien van Putten) het recht op thuisonderwijs en pleit zij voor wettelijke verankering zodat kwaliteitsnormen en toezicht mogelijk worden. Eerdere pogingen tot nieuwe wetgeving, zoals een voorstel van oud-minister Arie Slob in 2020, strandden na kritiek van onder meer de Onderwijsraad. Politiek is er nog geen breed gedragen oplossing; in het regeerakkoord zijn geen afspraken opgenomen.