Alarm om duizenden leerplichtige kinderen die thuiszitten: schoolverzuim opnieuw fors gestegen en 'veel te hoog'
In dit artikel:
In schooljaar 2024-2025 zaten in totaal 16.351 leerplichtige kinderen in Nederland thuis zonder inschrijving, een stijging van 9% ten opzichte van het jaar daarvoor. Daarnaast nam het langdurig ongeoorloofd verzuim — leerlingen die wél ingeschreven staan maar langer dan vier weken niet op school verschijnen — met 12% toe tot 4.804 leerlingen. Ondanks inzet van scholen en gemeenten lukt het niet altijd om deze groep terug te krijgen: 44% van de niet-ingeschreven kinderen en 42% van de langdurig verzuimers keerde terug naar school.
Staatssecretaris Judith Tielen (Onderwijs, VVD) wijst erop dat 98% van de Nederlandse kinderen wél naar school gaat, maar stelt: “Het aantal kinderen dat afgelopen jaar op enig moment geen onderwijs volgde, is mij desalniettemin veel te hoog.” Het kabinet noemt meerdere oorzaken voor de toename: de instroom van nieuwkomers, de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en knelpunten in de jeugdzorg met lange wachttijden, waardoor kwetsbare kinderen niet altijd tijdig de juiste ondersteuning of plek in het onderwijs krijgen.
Opvallend is ook de groei van vrijstellingen van de leerplicht om medische, psychische of religieuze redenen: die steeg met 15% tot ruim 11.000 gevallen. Tielen heeft publiekelijk aangegeven dat ze vrijstellingen vanwege geloofsovertuiging wil afschaffen.
Als antwoord op het probleem heeft het kabinet recent de wet ‘Terugdringen Verzuim’ aangenomen, die scholen verplicht om thuiszittende leerlingen eerder te signaleren. Daarnaast wordt ingezet op maatwerk, bijvoorbeeld door digitaal onderwijs op afstand, en op een stelselwijziging richting meer inclusief onderwijs. Het streven is dat scholen in 2035 zo ingericht zijn dat in principe alle leerlingen, ook degenen die nu speciaal onderwijs nodig hebben, op een reguliere school terechtkunnen; het speciaal onderwijs blijft volgens Tielen hiervoor niet verdwijnen.
De cijfers onderstrepen dat thuiszitten een hardnekkig, landelijk probleem is: jaarlijks blijven duizenden kinderen chronisch buiten het onderwijs, met gevolgen voor hun ontwikkeling en toekomstkansen. Scholen, gemeenten en het kabinet zetten verschillende maatregelen in, maar structurele oplossingen hangen samen met verbeteringen in de jeugdzorg en extra capaciteit voor opvang van nieuwkomers en kwetsbare leerlingen.