Thijs van Leer (78) over zijn beroemde rockgroep Focus: 'We deden het in Amerika beter dan Golden Earring'
In dit artikel:
De tweedelige documentaire Hocus Focus (nu op YouTube) belicht het verhaal van Focus, de Nederlandse rockgroep die in de vroege jaren zeventig internationaal doorbrak met vooral instrumentale nummers. Centraal staat organist en fluitist Thijs van Leer (78), die nog altijd het jodelstukje uit de wereldhit Hocus Pocus (eerste succes in Nederland in 1971, grote doorbraak in de VS in 1973) inzet tijdens optredens — al raakt hij de allerhoogste noten niet meer en laat het publiek die vaak invallen. Op een luchtige manier demonstreert hij: jodelen is volgens hem “Geen reet aan”, en hij zingt het meteen voor.
Hocus Pocus is opvallend door het samenbrengen van scheurende gitaarriffs, een drumsolo en dat karakteristieke jodelen; liefhebbers herkennen de opbouw als een rondo, een vorm uit de klassieke muziek die sterk belangrijke inspiratiebron voor de band was. Die klassieke en jazzachtergrond van Van Leer (zijn vader speelde dwarsfluit; Van Leer luisterde ook naar Miles Davis en Coltrane) contrasteerde met Jan Akkerman, de virtuoze gitarist die in 1973 door lezers van Melody Maker tot beste gitarist ter wereld werd gekozen. Volgens Van Leer stonden Focus in de VS met twee albums tegelijk in de top 10 en deelden ze podia met namen als Santana, The Beach Boys en Frank Zappa — naar zijn zeggen deed Focus het daar zelfs beter dan Golden Earring, ook al krijgt die band tegenwoordig vaker de credits voor buitenlands succes.
De documentaire behandelt ook de interne dynamiek: hoewel Focus aanvankelijk muzikaal succesvol was, voedde de persoonlijkheidsclash tussen Van Leer en Akkerman al vroeg wrijving. Die escaleerde in 1975, toen Akkerman tijdens repetities niet meedeed en Van Leer hem uiteindelijk wegstuurde; voor de daaropvolgende Engelse tournee werd de Belgische gitarist Philip Catherine ad hoc ingehuurd. Pogingen tot latere verzoening bleven beperkt — een gezamenlijke plaat uit 1985 flopte, een tv-reünie in 1990 leverde geen blijvende hereniging op.
Naast zijn werk met Focus bouwde Van Leer vanaf 1972 een solocarrière op met de Introspection-reeks: toegankelijke bewerkingen voor dwarsfluit van klassieke stukken die commercieel zeer succesvol waren — “er zijn miljoenen van verkocht”, zei hij. Toch gaf hij live de voorkeur aan Focus, dat sinds 2002 weer optreedt in een bezetting zonder Akkerman; drummerslegende Pierre van der Linden (nog steeds spelend op hoge leeftijd) maakt deel uit van de huidige formatie.
Hocus Focus toont niet alleen archiefmateriaal en interviews, maar ook hedendaagse online reacties van jongeren die met verwondering naar het nummer luisteren. De film behandelt bovendien de totstandkoming van The Focus Symphony, een klassiek eerbetoon aan de band, dat op 25 mei in het Concertgebouw door het Antwerp Symphony Orchestra wordt uitgevoerd. Verder haalt Van Leer een bijna-samenwerking met producer George Martin aan — die ambitieus was maar door timing misliep — en vertelt hij over zijn vaders bemoeienis en zorgen tijdens de hoogtijdagen.
De docu schetst zowel de muzikale vindingrijkheid van Focus als de menselijke spanningen die het succes uiteindelijk temperden, terwijl Van Leer zelf nog altijd met enthousiasme en milde relativering terugkijkt op het repertoire en het podiumleven.