Theo Gommer: Staatslot geeft net zoveel kans als pensioenclaim

In dit artikel:

Claimstichtingen spannen rechtszaken aan tegen pensioenfondsen en werkgevers omdat zij vrezen dat het ‘invaren’ — het overzetten van opgebouwde pensioenrechten naar het nieuwe Nederlandse pensioenstelsel — leidt tot verlies van waarde of garanties. Bij de geschillen gaat het vooral om gepensioneerden en actieve deelnemers die hun opgebouwde aanspraken beschermd willen zien, versus fondsbesturen en werkgevers die de transitie volgens de wettelijke en financiële kaders willen uitvoeren. Toezichthouders zoals De Nederlandsche Bank spelen een rol als toezichthoudende partij.

Juridische kernpunten zijn of rechten al vastliggen, in hoeverre het overgangsrecht en de wet ruimte laten voor contractuele aanpassingen, en of bestuurders hun zorgplicht hebben geschonden. Rechtbanken toetsen vaak aan de wettelijke regels van de pensioentransitie, de statuten en uitvoeringsovereenkomsten van fondsen, plus het evenwicht tussen collectieve solvabiliteit en individuele belangen. Dat maakt succes voor claimstichtingen niet vanzelfsprekend: de transitieregels zijn grotendeels vastgelegd, en collectieve maatregelen om een fonds betaalbaar te houden krijgen bij de rechter doorgaans veel gewicht.

Praktische gevolgen: procederen is kostbaar en kan lang duren; uitspraken zijn feitelijk maatwerk en afhankelijk van dossierstukken, bestuurshandelingen en timing (claims hebben meer kans als bestuurders concrete fouten maakten vóór of tijdens het invaren). Mogelijke uitkomsten variëren van afwijzing tot beperkte herstelmaatregelen of schadevergoeding als sprake is van onrechtmatig handelen. Veelal zijn alternatieven zoals onderhandeling, mediation, politieke druk of klachten bij toezichthouders effectiever en minder risicovol dan een langdurige rechtszaak.

Kortom: claimstichtingen kunnen in specifieke gevallen kans maken — vooral wanneer bestuurlijke fouten of schendingen van zorgplichten aantoonbaar zijn — maar algemene succesverwachting is beperkt door de juridische en collectieve context van de pensioentransitie. Wie zich zorgen maakt doet er goed aan tijdig juridisch advies in te winnen, dossiers en communicatie van het fonds te bewaren en samen met anderen te onderzoeken of procederen of alternatieve routes het meest kansrijk en doelmatig zijn.