Theaterstuk over atlete Foekje Dillema: eerherstel voor de 'Friese stoomwals'

In dit artikel:

In de jaren vijftig eindigde de veelbelovende atletiekcarrière van Foekje Dillema plotseling toen haar sekse in twijfel werd getrokken. Ondanks dat ze uitblonk in het internationale hardloopcircuit, weigerde zij een verplichte seksetest en werd tijdelijk voor het leven geschorst. Postuum bleek dat Dillema inderdaad meer mannelijke hormonen had dan veel vrouwen, maar in haar tijd bestond het begrip 'intersekse' nog niet en was de behandeling zwaar en onmenselijk.

Theatergroep Tryater, die dit jaar haar zestigjarig bestaan viert, brengt met de voorstelling ‘Foekje’ eerherstel voor de sportlegende. De voorstelling belicht haar verhaal vanuit verschillende perspectieven, zonder dat Dillema zelf aan het woord komt, uit respect voor haar zwijgwil. Schrijver Kees Roorda sprak met intersekse personen en mensen uit de sportwereld om gelijkaardige ervaringen en de huidige problematiek te belichten.

Het stuk gaat dieper in op de vraag wat eerlijkheid in de sport betekent en hoe men omgaat met fysieke voordelen zoals testosteron. Het plaatst Dillema’s verhaal naast dat van hedendaagse sporters, zoals de Zuid-Afrikaanse atlete Caster Semenya, die ook te maken kreeg met kritiek vanwege haar natuurlijke hormoonwaarden en nu een juridische strijd voert over haar rechten. De voorstelling benadrukt dat natuurlijke hormoonspiegels buiten iemands controle liggen, en dat ingrijpen via medicatie grote gevolgen kan hebben voor lichaam en identiteit.

Door de voorstelling ook buiten traditionele theaters te spelen, onder meer in sportkantines, wil Tryater een open dialoog op gang brengen over taboes rondom sekse en sport. Ze stellen geen definitieve antwoorden voor, maar nodigen het publiek uit na te denken over deze complexe kwestie en zo het gesprek over intersekse personen en eerlijke sport mee te openen. ‘Foekje’ is te zien tot 7 juni in Friesland en van 13 tot 22 juni tijdens het Oerol Festival op Terschelling. Meer informatie is te vinden op tryater.nl.