Theatermaker Dylan Nieuwland wil serieus genomen worden met zijn mbo-diploma: 'Ik voelde me minder waard'

In dit artikel:

In een kleine zijstraat van Leiden repeteert Theater De Generator: een voormalige werkplaats die kunstenaars ombouwden tot een rauw, kleinschalig productiehuis. Houten vloeren die kraken, witgekalkte muren, een zelfgemaakte tribune en verspreide scripts en frikandelbroodjes vormen het decor van een activistisch podium waar maatschappelijk geëngageerd toneel wordt gemaakt.

Dylan Nieuwland (30) maakt hier NUL, een voorstelling die onderzoekt wat waarde en waardeloosheid betekenen binnen de kunstwereld en in persoonlijke beleving. Nieuwland, opgeleid aan een MBO-theaterschool, worstelde met het idee dat echte kunstenaars pas serieus werden genomen met een hbo-diploma. Die ervaring van minderwaardigheid is het vertrekpunt van de voorstelling: een poging het systeem van diploma’s, cv’s en titels te bevragen en kunst toegankelijker te maken.

Tegelijkertijd koos hij twee hbo-opgeleide acteurs, Jurjen Zeelen (28) en Maartje Braakman (26), bewust als tegenkracht: zij vervullen de rol van zijn innerlijke critici. Repetities werden intens en persoonlijk; opmerkingen uit informele gesprekken werden in scènes verwerkt en soms moesten grenzen worden afgesproken om niet over de lijn heen te gaan. Die rauwe dynamiek moet het publiek direct laten voelen hoe diep gevoelens van minderwaardigheid kunnen zitten.

In de voorstelling botsen personages die elkaar niet bereiken; de regisseurfiguur—een versie van Nieuwland zelf—struikelt voortdurend over onzekerheid terwijl anderen hem kleineren en fysiek belichamen wat vernedering doet; scènes schuiven geleidelijk van realisme naar absurditeit om zo de gekte van het systeem te benadrukken. Het stuk eindigt in stilte: het licht gaat aan, iedereen zwijgt, waarna Nieuwland water ronddeelt en de slotvraag stelt: “Zullen we opnieuw beginnen?” Dat beeld staat symbool voor terugkeren naar nul—een moment zonder prestatiedruk, een therapieachtige metafoor waarin je gedachten niet bevecht maar blust.

Nieuwland vertelt dat een afgewezen poging tot een hbo-regieopleiding en het ontbreken van een hbo-netwerk hem dwong een eigen pad te kiezen. Of NUL echt maatschappelijke verandering teweegbrengt, weet hij niet; zijn hoop is dat toeschouwers na afloop even stilstaan en denken dat ze zichzelf niet voortdurend hoeven te meten.