'The disappearers' is hét boek van het decennium

In dit artikel:

Marlon James’ roman *The Disappearers* speelt zich af in Jamaica in 1988. Acht homoseksuele mannen repeteren er een toneelstuk wanneer een homofobe menigte hen aanvalt. Eén acteur wordt gedood en twee anderen verdwijnen. De overlevenden proberen hun leven voort te zetten, terwijl de vraag blijft wat er precies is gebeurd.

Het verhaal is geïnspireerd door ervaringen van queer Jamaicanen en door geruchten waarmee James opgroeide. Ook zijn eigen verleden klinkt erin door: tijdens de aidscrisis zocht hij zijn toevlucht tot religie en onderging hij zelfs een zogenoemde gay-exorcisme. De titel verwijst daarom niet alleen naar de vermiste acteurs, maar ook naar een queer geschiedenis die dreigt te worden vergeten. De roman laat zien hoe mensen zichzelf soms onzichtbaar maken om in een vijandige omgeving te kunnen overleven.

James geeft zelfs de daders een stem en beschrijft de aanval vanuit verschillende perspectieven. Dat levert confronterende, uiteenlopende versies van het geweld op. Tegelijk schrijft hij elk personage in een eigen taal, met passende woordkeuzes, dialecten en ritmes. Een straatsekswerker klinkt daardoor anders dan een Oxford-alumnus of een reggaemuzikant. Dagboekfragmenten, brieven en interviews wisselen elkaar af, waardoor de bijna zevenhonderd pagina’s variatie en vaart houden, al vraagt de roman veel inzet van de lezer.

Ondanks de thema’s — homofobie, aids, trauma en verdwijningen — wordt het boek volgens de recensent nergens louter traumatisch of sentimenteel. James gebruikt humor, popcultuur en absurde dialogen als manieren om met pijn om te gaan. Ook de seksualiteit is expliciet en ongepolijst. De overlevenden zijn geen geïdealiseerde slachtoffers, maar complexe mensen die elkaar bedriegen, kwetsen, wraak nemen en vooral proberen te blijven leven.

De roman stond al op de longlist en behoort inmiddels tot de zes titels op de shortlist van de Booker Prize, die op 9 november in Londen wordt uitgereikt. James won de prijs eerder, in 2015, als eerste Jamaicaan ooit. De recensent noemt *The Disappearers* een uitzonderlijk ambitieuze roman en roept lezers op het boek te ontdekken.