Thailand naar de stembus: Oranje wint in peilingen, maar beslist de macht weer buiten het stemhokje?

In dit artikel:

Zondag stemmen bijna 53 miljoen Thai in vervroegde verkiezingen en tegelijk over een wijziging van de omstreden grondwet uit 2017. Veel kiezers, vooral jongeren en stedelijke arbeiders, hopen dat verandering nu echt mogelijk wordt nadat politieke blokkades en economische tegenwind het land hebben gekweld. De Volkspartij — bekend als de ‘Oranje Partij’ en de nieuwste incarnatie van een progressieve beweging — staat in peilingen consequent voorop en wekt wereldwijd enthousiasme in vergelijkbare kringen. Kwan, een 22‑jarige straatverkoopster in Bangkok, zegt: “Ik heb het helemaal gehad met de corruptie, oneerlijkheid en het onrecht in mijn land.”

Toch is onzeker of de stembus de uiteindelijke macht zal bepalen. De Volkspartij won vergelijkbare verkiezingen in 2019 en 2023, maar kon destijds geen kabinet vormen omdat het door het leger benoemde senaat en het constitutionele hof ingrepen en partijleiders werden weggezet of partijen ontbonden. Die institutionele greep blijft een cruciale belemmering: een grondwetsherziening vergt goedkeuring van de senaat, waardoor hervormingen van onderaf moeilijk blijven.

Politieke tegenstanders, met name premier Anutin Charnvirakul en zijn partij Bhumjaithai, hebben nationalistische sentimenten aangezwengeld en schilderen de Oranje Partij af als onverantwoordelijk of onvaderlandslievend, vooral na een recent bloedig grensconflict met Cambodja. Concurrent Pheu Thai (geassocieerd met ex‑premier Thaksin Shinawatra) en Bhumjaithai voeren vooral populistische campagnebeloftes — directe subsidies en loterijen — terwijl veel kiezers aangeven duurzame maatregelen zoals beter onderwijs en structurele banenvooruitzichten te prefereren.

Economisch worstelt Thailand: herstel van export en toerisme blijft zwak en de groei ligt dit jaar onder de 2 procent, ver achter landen als Vietnam, Indonesië en de Filipijnen. Tegelijkertijd groeit onder druk van repressie de angst onder critici: duizenden worden vervolgd voor vreedzame politieke uitingen. Sunai Phasuk van Human Rights Watch waarschuwt dat de verkiezing daardoor niet louter een uitdrukking van de volkswil zal zijn, maar ook sterk afhankelijk van de macht van gevestigde, niet‑gekozen elites.

De uitkomst kan het politieke bestel verder veranderen — of de bestaande machtsongelijkheid versterken. De spanning tussen populaire stemmen voor verandering en institutionele barrières bepaalt of deze verkiezingen daadwerkelijk een nieuw bestuur opleveren.