Testuitzet voor terugkeer uitgestorven riviermossel
In dit artikel:
Op 30 maart is in een meestromende nevengeul van de Waal bij Afferden‑Deest een proef begonnen met bolle stroommosselen om te testen of de rivier weer geschikt is voor de terugkeer van de uit Nederland verdwenen Bataafse stroommossel. De proef wordt uitgevoerd door een samenwerkingsgroep van Radboud Universiteit, Waardenburg Ecology, ARK Rewilding Nederland en WWF; de locatie ligt in de Afferdense en Deestse Waarden, beheerd door Staatsbosbeheer.
De praktijkopzet bestaat uit zeven metalen kooitjes, elk met vijf gemarkeerde bolle stroommosselen. De schelpdieren zijn gefitst met unieke nummers zodat onderzoekers hun overleving en groei kunnen volgen. De kooitjes — ontworpen om in de rivierbodem te schroeven — houden de mosselen bij elkaar en maken terugvinding voor monitoring mogelijk. De onderzoekers plaatsen de proef in een geul die lang genoeg is om scheepvaartinvloeden te dempen en via stroming voldoende zuurstof te bieden.
Achtergrond: de Bataafse stroommossel, een zoetwatermossel die in snelstromende delen van rivieren voorkomt en een belangrijke filterfunctie en rol in de voedselketen vervult, verdween bijna zestig jaar geleden uit Nederland door vervuiling en het wegvallen van benodigde vissoorten voor voortplanting. Een haalbaarheidsstudie uit 2021 wees uit dat verbeterde waterkwaliteit, betere visstanden en herstel van nevengeulen theoretisch kansen bieden voor herintroductie. De huidige proef gebruikt de niet‑bedreigde bolle stroommossel als praktische testcase; bij succes worden stappen gezet richting uitzet van de Bataafse soort.
Monitoring loopt de komende maanden; in het najaar worden de kooitjes vóór het winter‑hoogwater verwijderd en geëvalueerd. ARK en partners benadrukken dat dit past in bredere plannen om met een ‘integrale meergeulen‑aanpak’ meerdere, jaarrond stromende nevengeulen (minimaal ~2 km) te realiseren. Zulke geulen zouden de negatieve effecten van scheepvaart verminderen, rivierbodemdaling tegengaan en duurzame habitats bieden voor vissen en zoetwatermosselen — een kans om gezondere, levende rivieren terug te krijgen.