Terwijl VVD-minister Vincent Karremans nieuwe wegen in de ijskast zet, verbrandt de overheid miljarden aan aanbestedingstafels

In dit artikel:

Strukton-topvrouw Lieve Declercq zegt dat Nederland miljarden kan besparen op infrastructuur door de samenwerking tussen overheid en bouwsector ingrijpend te veranderen. Haar opmerkingen volgden op de mededeling van minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat dat tot en met 2041 ongeveer 18 miljard euro nodig is voor het onderhoud en de vernieuwing van verouderde bruggen, sluizen, wegen en spoor. Door die hoge kosten worden meerdere nieuwe wegenprojecten uitgesteld. Tegelijk wil Karremans 2,4 miljard euro besparen door efficiënter te werken.

Volgens Declercq gaat bij grote projecten veel geld verloren aan dubbele organisatiestructuren. Zowel overheidsinstanties zoals Rijkswaterstaat en ProRail als de betrokken bouwbedrijven stellen eigen projectteams samen, die soms jarenlang overleggen voordat de uitvoering begint. Als voorbeeld noemt zij een aanbesteding van ProRail waarvoor bij Strukton zes medewerkers voltijds bezig zijn. De voorbereiding van het contract kost volgens haar, inclusief de inzet van andere partijen, meer dan een miljoen euro, terwijl er nog geen werkzaamheden zijn gestart.

De topvrouw wijt de inefficiëntie mede aan wantrouwen dat na eerdere fraudezaken in de bouw is ontstaan. Daarnaast zouden Nederlandse overheden Europese aanbestedingsregels en veiligheidsnormen vaak veel strenger interpreteren dan andere landen. Declercq noemt onder meer de eisen voor tunnels, waarbij volgens haar wordt gerekend met extreem kleine theoretische risico’s. Daardoor nemen de kosten en de voorbereidingstijd toe zonder dat dit altijd in verhouding staat tot de feitelijke veiligheidswinst.

Declercq vindt dat de sector en de overheid meer vanuit vertrouwen en met gezamenlijke projectteams moeten werken. Ook pleit zij voor langetermijncontracten, zodat geld rechtstreeks naar onderhoud en uitvoering gaat in plaats van naar steeds nieuwe aanbestedingen. Bij haar vorige werkgever SPIE leidde een dergelijke werkwijze bij TenneT volgens haar tot een verdrievoudiging van de omzet in één jaar, van 60 naar 180 miljoen euro, terwijl de veiligheid verbeterde.

De problemen met achterstallig onderhoud zijn volgens Declercq al meer dan tien jaar bekend. Zij waardeert dat Karremans bereid is te kijken naar de regels en de verdeling van risico’s, maar stelt dat mogelijk nog meer dan 2,4 miljard euro kan worden bespaard. De kritiek richt zich daarmee niet alleen op de hoogte van het infrastructuurbudget, maar vooral op de manier waarop overheid en marktpartijen projecten voorbereiden en uitvoeren.