Terwijl Rusland land inpikt en burgers ontvoert, kijkt de Georgische regering toe

woensdag, 11 november 2026 (11:46) - De Groene Amsterdammer

In dit artikel:

In het grensgebied tussen Georgië en de door Rusland gesteunde separatistische regio Zuid-Ossetië schuift de bezettingslijn volgens Georgische bewoners en onderzoekers geleidelijk op. Rusland verplaatst hekken en prikkeldraad en neemt daarmee steeds meer Georgisch grondgebied in. De Georgische regering treedt daar nauwelijks tegen op, uit vrees voor een nieuwe escalatie met Moskou. De regeringspartij Georgische Droom won in 2024 opnieuw met de boodschap dat Georgië Rusland niet moet provoceren, mede vanwege de Russische invasie van 2008.

Omdat het gebied voor de meeste Georgiërs en onafhankelijke waarnemers vrijwel ontoegankelijk is, brengen burgers de ontwikkelingen zelf in kaart. Een van hen is Dato, een pseudoniem voor een anonieme drone-activist. Hij bezoekt maandelijks dorpen langs de bezettingslijn, filmt Russische bases, controleposten, nieuwe barrières en mijnen en deelt de beelden via sociale media met ruim twintigduizend volgers. Daarbij wordt hij volgens eigen zeggen tegengewerkt door de Georgische politie en gevolgd door lokale informanten. Russische militairen zouden zijn drones proberen neer te halen; hij zegt er al zeven te zijn kwijtgeraakt.

Dato wil laten zien dat de bezetting doorgaat, terwijl de overheid volgens hem een rooskleuriger beeld schetst. Hij volgt onder meer de bewegingen van Russische grenspatrouilles en documenteert de uitbreiding van militaire infrastructuur. In de omgeving van Dirbi ziet hij een Russische basis op Georgisch grondgebied, waar volgens hem ongeveer honderd militairen verblijven. Hij vreest dat Rusland zonder de oorlog in Oekraïne inmiddels nog meer Georgisch land zou hebben ingenomen.

De zogenoemde borderisering heeft grote gevolgen voor de plaatselijke bevolking. Politicoloog Gela Merabishvili schrijft dat Rusland en Zuid-Ossetië sinds 2008 meer dan zestig kilometer van de circa 390 kilometer lange grens met hekken en prikkeldraad hebben afgezet. Minstens 34 Georgische dorpen zijn afgesneden van landbouwgrond, bossen, weilanden, kerken en begraafplaatsen. Volgens Amnesty International verloren tussen de achthonderd en duizend gezinnen daardoor toegang tot grond die zij eerder gebruikten.

De fysieke barrières zijn niet het enige probleem. Russische en Zuid-Ossetische grenspatrouilles houden geregeld bewoners aan die de grens, soms onbedoeld, overschrijden. Volgens Dato worden jaarlijks honderd tot 150 mensen uit omliggende dorpen ontvoerd en pas vrijgelaten na betaling van soms 2.000 lari, ongeveer 680 euro. De autoriteiten van Zuid-Ossetië zouden daarmee angst zaaien en proberen de bezettingslijn als internationale staatsgrens te laten erkennen. Ook boeren lopen gevaar: wie een koe achternagaat of zijn land bewerkt, kan worden opgepakt.

Boer Giorgi, eveneens een schuilnaam, vertelt dat hij tijdens de oorlog van 2008 door Russische militairen werd gevangengehouden en mishandeld. Zijn huis werd verwoest en verbrand. Toch is hij in zijn dorp gebleven, omdat hij daar is geboren, boer is en geen alternatief ziet. Hij zegt dat bewoners hun land verlaten, terwijl de Georgische politie machteloos staat tegenover de ontvoeringen en de voortdurende grensverschuivingen.

De streek was vóór 2008 economisch nauw verbonden met Zuid-Ossetië. Handel, familiebanden en landbouw hielden de dorpen overeind. De Georgische regering sloot in 2004 de belangrijke markt van Ergneti om smokkel en de inkomsten van het Zuid-Ossetische bestuur te bestrijden. Na de oorlog en de daaropvolgende borderisering verdwenen de meeste economische mogelijkheden. Subsidies, belastingvoordelen en nieuwe verbindingen richtten de regio vervolgens sterker op Tbilisi, maar konden de verloren bewegingsvrijheid en veiligheid niet herstellen.

Dato vreest dat verdere Russische gebiedsuitbreiding opnieuw duizenden mensen op de vlucht zal jagen. Sinds 2008 leven al ongeveer 150.000 mensen uit Zuid-Ossetië als ontheemden in Georgië. Toch blijft hij met zijn drone monitoren. Voor hem is dat een vorm van verzet en publieke dienstverlening: zolang de overheid zwijgt, moeten burgers volgens hem zichtbaar maken wat er aan de bezettingslijn gebeurt.

BEKIJK OOK:

Vandaag Inside: René van der Gijp vertelt waarom hij stopte met vriendschappelijke duels tussen oud-voetballers...