Tentoonstelling laat zien: groene intenties pakken in de bouw soms niet zo uit
In dit artikel:
In Rotterdam toont architectenbureau MVRDV met de tentoonstelling Carbon Confessions hoe goedbedoelde groene ontwerpen soms averechts werken: het meest klimaatvriendelijke ingreep is vaak geen nieuw gebouw neerzetten. De expositie verzamelt voorbeelden en zelfkritiek van het bureau, met foto’s en affiches van projecten in Parijs, Shenzhen, New York en eigen stadsbeelden zoals de Markthal en Depot Boijmans.
Sanne van der Burgh (MVRDV) gebruikt een Parijs-appartement met bomen op gevel en dak als casus: groen landschap vereist veel aarde en water, dat maakt funderingen zwaarder en vraagt meer staal en beton. Omdat de productie van die materialen veel CO2 veroorzaakt, compenseert de beplanting die emissies niet snel — bomen zouden honderden jaren nodig hebben om die klimaatimpact te neutraliseren. Dat illustreert het onderscheid tussen operationele CO2-uitstoot (gebruiksfase) en ‘embodied’ CO2 in de bouwfase: ongeveer de helft van de CO2 van een gebouw ontstaat al tijdens constructie.
MVRDV bekent ook eigen fouten. Een kleine portiersloge voor Nationaal Park De Hoge Veluwe werd aanvankelijk met conventioneel beton bedacht; later probeerde het bureau overstap naar laag-CO2-beton, maar beperkte beschikbaarheid bij aannemers maakte dat lastig in de praktijk. Van der Burgh benadrukt dat de bouwsector wereldwijd goed is voor circa 39 procent van de CO2-uitstoot en dat architecten via hun werk veel meer invloed hebben op het klimaat dan via persoonlijke levensstijl — naar eigen zeggen tot 196 keer meer.
De tentoonstelling wil niet alleen schaamte tentoonspreiden maar ook discussie aanwakkeren: duurzaamheidclaims moeten beter onderbouwd worden, materiaalkeuze en beschikbaarheid moeten prioriteit krijgen, en waar mogelijk verdient renovatie de voorkeur boven sloop en nieuwbouw. Zoals Van der Burgh kernachtig stelt: "Het beste wat we kunnen doen is niet bouwen." Het bureau pleit daarmee voor een omslag richting minder, slimmer en vooral eerlijker bouwen.