TenneT ziet risico op stroomtekorten sneller toenemen: 'Moeten voorbereid zijn'

In dit artikel:

TenneT waarschuwt dat het risico op stroomtekorten in de komende jaren toeneemt, vooral op koude winteravonden zonder wind en zon. In het jaarlijkse rapport, gepubliceerd woensdag, signaleert de netbeheerder dat zowel het aantal uren met mogelijk tekort als de hoeveelheid ontbrekende energie groter worden. Belangrijkste oorzaken zijn een snellere stijging van de elektriciteitsvraag in buurlanden én in Nederland zelf door de massale elektrificatie: warmtepompen, elektrische auto’s en industriële verduurzaming. Datacenters alleen al kunnen naar verwachting meer dan 10% van de Nederlandse vraag uitmaken in 2030 (nu circa 5%).

TenneT rekent voor dat bij een zeer snelle toename van de vraag al in 2028 tekorten kunnen optreden; bij gematigde groei is 2030 het kantelpunt. In het plaatje dat de netbeheerder schetst, zou Nederland gemiddeld zo’n zeven uur per jaar te weinig stroom hebben, met in latere jaren een toename naar tientallen uren. Het gaat niet om een landelijk totaaluitval, maar om gecontroleerde uitschakeling in delen van het land. Weersomstandigheden spelen een grote rol: een milde winter kan de tekorten voorkomen, terwijl strenge kou gecombineerd met weinig wind en zon de problemen vergroot. Analist Joost Greunsven: "Het is belangrijk om voorbereid te zijn."

TenneT benadrukt dat dit een Europees probleem is: de betrouwbaarheid van de Nederlandse levering hangt sterk samen met wat er in omliggende landen gebeurt omdat netten en grenskabels onderling verbonden zijn. Oplossing vraagt coördinatie over landsgrenzen heen. De netbeheerder pleit ervoor dat EU-landen zorgen voor voldoende inzetbare, regelbare capaciteit — vooral gascentrales en andere bronnen die altijd beschikbaar kunnen zijn.

Concreet roept TenneT Nederland op een capaciteitsmechanisme in te richten, waarbij dergelijke centrales betaald worden om standby te blijven, in plaats van alleen vergoeding voor daadwerkelijk geproduceerde uren. TenneT verwacht voorlopig geen directe noodzaak tot bijbouw van nieuwe centrales in Nederland; structureel sluiten van kolencentrales (verplicht per 2030) en het economische plaatje voor gascentrales spelen mee. In het regeerakkoord is al afgesproken om aan zo’n mechanisme te werken; minister Stientje van Veldhoven beloofde voor het zomerreces meer details.

Tot slot benadrukt het rapport dat landelijke tekorten iets anders zijn dan lokale netcongestie: ook met voldoende landelijke productie kunnen verbindingscapaciteit en versterking van kabels en stations nodig blijven om stroom op de juiste plaats te krijgen.