Temperamentvol kind lijkt met warmte en betrokkenheid best bij te sturen: 'Belangrijk om vroeg in te grijpen'
In dit artikel:
Pedagoog Marijke Huijzer-Engbrenghof promoveerde eind januari aan de Universiteit van Amsterdam op onderzoek naar kinderen met snel opvliegend en heftig emotioneel gedrag. Ze benadrukt dat zulke temperamentverschillen vroeg zichtbaar zijn — sommige kinderen zijn impulsiever of moeilijker te troosten dan anderen — maar dat die kenmerken niet onveranderlijk zijn. Om escalatie naar ernstiger gedragsproblemen op latere leeftijd te voorkomen is vroegtijdig ingrijpen belangrijk.
Huijzer-Engbrenghof onderzocht of een opvoedinterventie die ouders leert om met meer warmte, betrokkenheid en effectieve opvoedvaardigheden te reageren, het negatieve emotionele gedrag kan verminderen. In de training kregen ouders tools aangereikt zoals positief bekrachtigen, duidelijke en consequente grenzen, en strategieën om met zowel de emoties van het kind als die van henzelf om te gaan. Na de interventie nam zowel de negatieve emotionaliteit als het storend gedrag bij kinderen af, wat suggereert dat ouderlijk gedrag temperamentskenmerken kan bijsturen en zo de kans op latere problemen verkleint.
Praktische aanbevelingen uit het onderzoek: handel tijdens een ‘heet moment’ zo weinig mogelijk — stel rustig een grens en ga niet in discussie om escalatie te voorkomen — en vermijd straffen als standaardmiddel. In plaats daarvan geldt: smeed het ijzer als het koud is. Bespreek emoties en alternatieve manieren om boosheid te uiten tijdens kalme momenten (bijvoorbeeld in de auto of op de fiets), maak een afgesproken plek om af te koelen en leg vooraf consequentes vast die het kind kent. Bij hardnekkig gedrag werkt een beloningssysteem vaak beter dan continue sancties: beloon gewenst gedrag concreet (bijvoorbeeld een spelletje samen of een klein uitje) zodat het ongewenste gedrag kan uitdoven.
Huijzer-Engbrenghof wijst erop dat zowel aanleg (temperament) als omgeving en eerdere ervaringen een rol spelen: ouders die zelf rustig blijven en consequent zijn, helpen kinderen beter emotieregulatie te ontwikkelen. Als ervaringsdeskundige — moeder van drie kinderen — benadrukt ze dat liefde, aandacht en betrokkenheid vaak al veel verschil maken.