Tekort sociaal advocaten in Noorden. Kiymet (29) uit Assen: 'Dat ik mensen kan helpen, is voor mij belangrijker dan hoog salaris'
In dit artikel:
Kiymet Altunzade (29) uit Assen werkt als sociaal advocaat voor mensen met recht op gefinancierde rechtsbijstand. Ze verdient flink minder dan leeftijdsgenoten bij commerciële kantoren, maar zegt dat haar werk veel meer voldoening geeft omdat ze kwetsbaren helpt bij conflicten met gemeenten en het UWV over uitkeringen. Altunzade behandelt zaken die over bestaanszekerheid gaan: mensen zonder spaargeld krijgen terugvorderingen of verliezen stabiliteit, soms als gevolg van eerdere schandalen zoals de Toeslagenaffaire. In één zaak wist zij een claim van 100.000 euro terug te brengen naar 10.000 door reisstempels en ander bewijs te verzamelen; in een andere procedure werd een alleenstaande moeder door haar inzet schuldenvrij en uit de bijstand geholpen.
Het verhaal van Altunzade staat niet op zichzelf. Er is een groeiend tekort aan sociaal advocaten, vooral in Noord-Nederland en dan met name in randgebieden zoals Zuidoost‑Drenthe, Oost‑Groningen en Delfzijl. Deken Eef van de Wiel van de Orde van Advocaten Noord‑Nederland waarschuwt dat het aantal sociaal advocaten in het Noorden relatief het laagst van het land is. Zij noemt een scherp voorbeeld: in Zuidoost‑Drenthe daalde het aantal sociaal advocaten van 43 naar 21 in tien jaar tijd. Tegelijkertijd staat een groot deel van de huidige generatie advocaten binnen vijf jaar op pensioen, waardoor de tekorten waarschijnlijk verergeren.
Oorzaken zijn meervoudig: jarenlang bezuinigingen op gefinancierde rechtsbijstand, toenemende complexiteit van dossiers en aantrekkingskracht van commerciële kantoren die veel hogere salarissen en wervingsmogelijkheden bieden. Veel rechtenstudenten zien de sociaal advocatuur bovendien nauwelijks tijdens hun studie en kiezen daardoor voor hogerbetaalde functies op de Zuidas, bij de overheid of in het bedrijfsleven. Sociaal advocaten ervaren daardoor hoge werkdruk, moeten regelmatig cliënten weigeren en zien dat mensen met weinig middelen soms nergens meer terechtkunnen.
Er zijn al initiatieven om het tij te keren. Advocaat Daniëla Jakobs uit Emmen benadrukt dat samenwerking binnen kleine kantoren helpt om kosten te drukken en het inkomen enigszins haalbaar te houden; zij werkt in een bedrijfsverzamelgebouw en deelt taken met collega’s. Van de Wiel heeft contact gezocht met de Rijksuniversiteit Groningen om sociaal advocatuur zichtbaar te maken voor studenten: vanaf volgend voorjaar komen er colleges voor de master Recht in de praktijk. Daarnaast pleit men voor subsidie om meer opleidingsplaatsen bij sociaal advocaten te creëren, want opleiden kost tijd en geld en is zonder ondersteuning voor veel kleine kantoren onhaalbaar.
Het onderliggende probleem raakt de rechtsstaat: als mensen met een krappe beurs geen toegang tot juridische bijstand meer hebben, lopen kwetsbaren het risico onterecht in financiële of sociale ellende te blijven. Extra investeringen zijn gepland, maar betrokkenen vrezen dat deze te laat komen om een structurele instroom van nieuwe sociaal advocaten veilig te stellen.