Tegenvaller voor Nederlandse huishoudens: prijzen blijven harder stijgen en eerdere koopkrachtwinst verdampt

In dit artikel:

De verwachte verbetering van de koopkracht valt de komende jaren aanzienlijk lager uit dan eerder geraamd. Het Centraal Planbureau (CPB) stelde de verwachting voor 2026 bij van een mediane stijging van 1,4 naar 0,6 procent. In 2027 daalt de mediane koopkracht zonder aanvullend beleid naar verwachting met 0,3 procent.

De tegenvaller komt vooral door hardnekkiger inflatie. Volgens de nieuwste raming stijgen de prijzen in 2026 en 2027 met ongeveer 3 procent, terwijl eerder op circa 2 procent werd gerekend. Cao-lonen nemen naar verwachting met ongeveer 4 procent toe, maar hogere belastingen, aflopende steunmaatregelen en verschillen tussen huishoudens zorgen ervoor dat die loonstijging niet volledig als extra koopkracht overblijft. Zelfstandigen en mensen zonder loonsverhoging kunnen de prijsstijgingen bovendien sterker voelen.

Koopkrachtcijfers zijn gemiddelden: huishoudens met hoge uitgaven aan boodschappen, energie, huur of vervoer kunnen meer achteruitgaan dan het doorsnee huishouden. In 2027 verliezen werknemers en uitkeringsgerechtigden gemiddeld 0,4 procent, terwijl gepensioneerden naar verwachting 0,5 procent vooruitgaan, mede door ontwikkelingen rond het nieuwe pensioenstelsel.

De verslechtering gaat gepaard met een lichte stijging van het aantal mensen in armoede: van ongeveer 460.000 naar 470.000 in 2027. Het CPB pleit daarom voor gerichte hulp aan huishoudens die hun energierekening moeilijk kunnen betalen, in plaats van brede steun die ook hogere inkomens bereikt.

De economie groeit ondertussen naar verwachting met 1,4 procent in 2026 en 1,2 procent in 2027. Groei betekent dus niet automatisch dat huishoudens meer te besteden hebben. Het begrotingstekort blijft in 2027 met 2,1 procent onder de Europese grens van 3 procent, waardoor het toekomstige kabinet enige ruimte houdt voor maatregelen. Zonder nieuw beleid verdwijnt de beperkte koopkrachtwinst van 2026 een jaar later alweer.