Techno-oligarchen willen mensheid vervangen door machine-ras
In dit artikel:
Een kleine groep tech-miljardairs ziet kunstmatige intelligentie niet als hulpmiddel, maar als de onvermijdelijke volgende fase van het leven — en beschouwt de huidige mensheid soms als een soort tijdelijk voorteken daarvan. Namen als Elon Musk, Peter Thiel, Sam Altman en Larry Page voeren in hun publieke uitspraken en bedrijfsstrategieën een visie aan waarin digitaal of machinaal bewustzijn op termijn de menselijke soort overtreft of integreert met menselijke intelligentie.
De filosofische en intellectuele basis voor veel van deze opvattingen komt uit het longtermisme van filosoof Nick Bostrom. Bostrom houdt vol dat de prioriteit ligt bij het veiligstellen van de uiterst verre toekomst van intelligent leven — ook als dat betekent dat op korte termijn grote offers moeten worden gebracht. In zijn werk (onder andere The Vulnerable World Hypothesis) stelt hij dat technologische vooruitgang de wereld kwetsbaar maakt en pleit hij voor grootschalige preventieve controles en een allesomvattend surveillancesysteem om existentiële risico’s te vermijden. Voor longtermisten tellen ‘intelligente systemen van aardse oorsprong’ — waaronder mogelijk bewuste AI — ook als onderdeel van de mensheid, en technologische versnelling kan volgens hen milieuschade, massa-ontslag of armoede rechtvaardigen als prijs voor een superintelligente toekomst.
Musk, die bedrijven runt als Tesla, SpaceX, Neuralink en XAI (Grok), is een uitgesproken pleitbezorger van zo’n toekomst. Hij spreekt over de mensheid als een “biologisch opstartprogramma” voor digitale superintelligentie, noemt Marskolonisatie een ‘levensverzekering’ en schetst een scenario waarin biologische intelligentie uiteindelijk nog slechts een klein back-upaandeel vormt naast digitale intelligentie. Neuralink werkt aan brain–computer-interfaces, SpaceX bouwt raketten en satellieten, en XAI mikt op algemene kunstmatige intelligentie (AGI). Musk heeft ook geld gegeven aan longtermistische organisaties zoals het Future of Life Institute. Tegelijk raakten instituties rond Bostrom in opspraak: het Future of Humanity Institute stopte in 2024 deels na controversiële, racistische e-mails van Bostrom.
Andere leiders uit de techwereld delen varianten van dit denken. Sam Altman (OpenAI) suggereert mogelijkheden van samensmelting of uitbreiding met AI; Peter Thiel ziet transhumanistische verbeteringen als route naar een superieur lichaam en brein; Larry Page beschouwt digitaal leven als een logische volgende stap in evolutionaire termen. Binnen deze kring bestaat ook de vrees dat ‘AI-angst’ of regelgeving de komst van een digitale utopie zou vertragen. Tegelijkertijd ontstaan concrete spanningen: grote techbedrijven werken samen met militaire en defensie-instanties, waardoor de kans groeit dat krachtige AI-systemen voor gevechtsdoeleinden worden ingezet.
De kernvraag die uit het betoog naar voren komt is ethisch en praktisch: wie bepaalt de koers van deze technologieën en tegen welke prijs? Voorstanders zien in AGI en interplanetaire expansie een route naar onvoorstelbare voordelen en overleving op kosmische schaal; critici waarschuwen voor het negeren van korte- en middellangetermijnschade — van economische ontwrichting tot surveillance en ongelijkheid — en voor de brede maatschappelijke gevolgen van het normaliseren van het idee dat digitale existentie belangrijker is dan het huidige menselijke welzijn.