Te lang wachtende toeslagenouders krijgen tijdelijk geen dwangsom meer
In dit artikel:
Ouders die slachtoffer zijn van het toeslagenschandaal en hun schade via de Commissie Werkelijke Schade (CWS) willen verhalen, moeten al gemiddeld twee jaar en drie maanden wachten op een besluit — veel langer dan de wettelijk voorgeschreven termijn van één jaar. De Raad van State publiceerde woensdag dat de Dienst Toeslagen daarom niet langer verplicht is dwangsommen te betalen bij vertraging. Volgens de hoogste bestuursrechter werken die dwangsommen niet meer als prikkel; ze vergroten juist de administratieve last bij een dienst die “volledig is vastgelopen”.
Ruim 9.000 ouders hebben zich volgens het ministerie van Financiën bij de CWS aangemeld. Als de huidige gang van zaken doorzet, zou het volgens de Raad van State nog achttien jaar duren voordat iedereen is geholpen. Om het proces te versnellen verwijst de Dienst Toeslagen slachtoffers naar alternatieven: de online MijnHerstel-route (geopend in december), waar persoonlijke begeleiding mogelijk is en waar dossiers in veel gevallen binnen acht tot tien weken kunnen worden afgehandeld, en de Stichting Gelijkwaardig Herstel (SGH), die gesprekken aanbiedt en vaste schadebedragen toekent.
De Raad van State waarschuwt echter dat deze schaderoutes buiten de formele herstelwetgeving vallen. Ouders worden volgens de rechter vaak sterk aangeraden voor MijnHerstel of SGH te kiezen, met beperkte informatie over de juridische consequenties. Daardoor komen veel slachtoffers uit bij civiele afspraken in plaats van bij bestuursrechtelijke beslissingen waar bezwaar en beroep mogelijk zijn — een afhandeling die afwijkt van wat de wetgever heeft beoogd. Staatssecretaris Sandra Palmen laat het oordeel nog bestuderen; zij verwijst naar een opschalingsplan en blijft vasthouden aan de ambitie iedereen vóór eind 2027 te helpen.
De uitspraak raakt niet alleen de Toeslagen; de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hoeft ook niet meer automatisch dwangsommen te betalen bij te late beslissingen. De IND zegt dat dwangsommen het werk niet hebben versneld maar wel voor extra kosten en onnodige werklast zorgden. Donderdag stemt de Tweede Kamer over het schrappen van de rechterlijke dwangsom voor de IND.