Te laat, snel geïrriteerd en nooit meer naar de borrel: zo kondigt psychisch verzuim zich aan

In dit artikel:

Langdurig psychisch verzuim blijkt meestal geen plotselinge gebeurtenis maar iets dat werknemers vaak al maanden aanvoelen. Uit analyse van verzuimgegevens en een vragenlijst van Acture — de organisatie die in 18 jaar zo’n 1,3 miljoen ziekmeldingen heeft verwerkt en sinds 2017 ook arbodienst en verzekeraar is — blijkt dat 72% van werknemers die zich met mentale klachten ziek meldden, al wist dat er iets mis was vóór de uitval. Tegelijkertijd herkende maar 11% dat hun leidinggevende tijdig signalen oppikte.

Annabelle Hagoort (CEO Acture) noemt subtiele signalen die vaak voorafgaan aan langdurig verzuim: verhoogde prikkelbaarheid, vaker te laat komen, afwezigheid bij informele momenten (zoals borrels), gejaagd gedrag en moeite om hoofd- van bijzaken te scheiden. Een duidelijkere waarschuwing is frequent kort verzuim (drie à vier korte uitvalmomenten per jaar): die groep vormt een risicopopulatie die moeite heeft het werk te volbrengen. In totaal verzuimt naar schatting 5–8% van de werknemers momenteel, 20–25% bevindt zich in een risicogroep en van de resterende 70% is ongeveer 15% echt bevlogen; ruim de helft vraagt volgens Hagoort actief beheer omdat daar het meeste winst valt te halen.

Hagoort waarschuwt dat managers te makkelijk wachten en hopen dat het over gaat, terwijl vroeg ingrijpen essentieel is: als iemand uitvalt, stijgt de werkdruk voor collega’s en wordt het werven en behouden van personeel lastiger in de krappe arbeidsmarkt. Praktische adviezen zijn laagdrempeliger dan ze lijken: plan regelmatig korte observatiemomenten voor je team, gebruik eenvoudige signalenkaarten met vragen om veranderingen te herkennen en voer bij een bevestigend antwoord een constructief gesprek — inclusief de vraag of de functie nog past. Kleine aanpassingen, zoals flexibele begin- of eindtijden of een proefperiode van twee weken, kunnen veel schelen.

Ook thuiswerken heeft een keerzijde: het kan sociale steun en snelle feedback wegnemen, waardoor zelfredzaamheid en weerbaarheid zwaarder worden belast. Hagoort pleit voor meer aandacht voor verbinding, loopbaanmogelijkheden en begeleiding bij veranderingen; simpelweg aandacht en een kop koffie kunnen vaak voorkomen dat problemen gaan broeien en verergeren.