Tata Steel Chess Tournament gaat vertraagd door, maar de vervuiling in stroomversnelling
In dit artikel:
Op 17 januari 2026 kwamen ruim honderd activisten van Extinction Rebellion naar Wijk aan Zee om vóór het dorpshuis De Moriaan een opvallend protest te voeren: rond 11.30 uur kieperden ze 2.025 kilo kolen voor de ingang — een verwijzing naar het jaar 2025 — en ketenden zich vast om de ingangen te blokkeren, terwijl een spandoek werd opgehangen en er gezongen en getrommeld werd. Het Tata Steel Chess Tournament zou om 14:00 uur beginnen; het toernooi liep uiteindelijk met vertraging van start omdat ouders en bezoekers hun kinderen en spullen over de actie moesten tillen om binnen te komen.
De actie was gericht tegen Tata Steel IJmuiden: volgens XR en ondersteunende onderzoekers legt het staalbedrijf ernstige schade toe aan gezondheid en milieu en profiteert het tegelijkertijd van publieke middelen. Een analyse in ESB, gebaseerd op werk van SOMO, stelt dat de door de staat gehanteerde kosteninschatting van de zogeheten ‘Tata-deal’ te laag is; er zouden tot minstens 2040 jaarlijks 375–580 miljoen euro extra publieke middelen nodig zijn bovenop de door de overheid genoemde bedragen. Critici spreken van gesocialiseerde kosten terwijl winst naar het concern vloeit. Tata leed tussen 2023 en 2024 grote verliezen (556 miljoen euro) en ook daarna bleef het verliesgevend in Europa, terwijl de Indiase tak winst maakt. Een reconstructie van Noordhollands Dagblad wijst op mogelijke winsverschuiving via te dure interne inkoop, leningen, belastingconstructies en bonussen.
Ook de gezondheidsargumenten dragen gewicht: het RIVM stelt dat directe omwonenden van Tata Steel gemiddeld 2,5 maand eerder overlijden en dat naar schatting 4% van nieuwe longkankergevallen en 3% van astma bij lokale bewoners aan fijnstof uit Tata-emissies kan worden toegeschreven. Namens 330.000 omwonenden, waaronder 53.000 kinderen, wordt Tata inmiddels ook juridisch aangeklaagd.
De protestdag escaleerde deels: tegenstanders die zichzelf “De Sluiswacht” noemen, probeerden het protest te verstoren met fluitjes, verbaal geweld en bedreigingen; na politie-ingrijpen kregen zij een eigen vak toegewezen, wat de situatie kalmeerde, maar er kwamen ook fysieke confrontaties voor (o.a. een kopstoot). XR-woordvoerder Emile Sprenger zei dat de actie bedoeld is om aandacht te vragen voor mensen die “altijd vergiftigd” worden en niet één dag vrij hebben van de gezondheidsrisico’s.
Binnen in De Moriaan begonnen intussen schaakpartijen, een surrealistisch contrast met het rumoer buiten. De actie van XR gecombineerd met financiële en medische rapporten zet de vraag scherp: waarom worden de kosten van vervuiling en publieke steun zoveelal gedragen door omwonenden en de maatschappij, terwijl winst en beslissingen op concernniveau worden afgewenteld?