Taskforce: universiteiten moeten meer opkomen voor Joodse mensen

In dit artikel:

Een door het kabinet-Schoof ingestelde taskforce onder leiding van Jaap Smit roept Nederlandse universiteiten en hogescholen op om vaker en helderder publiekelijk op te komen voor Joodse studenten en medewerkers die zich na de gebeurtenissen rond 7 oktober 2023 onveilig voelen. De oproep volgt op onderzoek naar pro-Palestijnse protesten op hogescholen en universiteiten, waarin vooral de nasleep van de inval van Hamas en de daaropvolgende Israëlische bombardementen centraal stond.

Hoewel veel acties vreedzaam verliepen, leidde een deel tot bezettingen, escalaties en het tonen van kwetsende spandoeken. Volgens de onderzoekers raakten naar schatting 2.000–3.000 Joodse studenten en medewerkers in het hoger onderwijs ernstig onveilig; enkelen voelen zich dusdanig bedreigd dat zij sindsdien ziek thuis zitten. Joodse mensen zouden onder druk zijn gezet om expliciet afstand te nemen van Israël of zich antizionistisch te verklaren, en werden soms beledigd met termen als 'kindermoordenaar' of uitgesloten door collega’s.

De taskforce benadrukt dat protesten op zichzelf niet per definitie antisemitisch waren, maar stelt dat bepaalde uitingen en slogans — waaronder de omstreden leus 'From the river to the sea' — in sommige contexten functioneren als een dekmantel of hondenfluitje voor antisemitisme. Antizionisme krijgt volgens het rapport een antisemitisch karakter wanneer het het bestaansrecht van Israël ontkent.

Als oplossing adviseren de onderzoekers dat onderwijsbesturen consequenter optreden tegen personen die onveiligheid veroorzaken, snel kwetsende teksten verwijderen en waarborgen dat Joodse activiteiten doorgang kunnen vinden. Verder pleiten ze voor betere huisregels, nauwere afstemming met burgemeesters, politie en justitie, en expliciete opname van Joodse mensen in diversiteitsbeleid. Besturen moesten tijdens de protesten vaak lastige afwegingen maken en werden soms zelf bedreigd.

Universiteiten zeggen al veel maatregelen te hebben doorgevoerd en geven aan waar nodig aanvullend te zullen ingrijpen. De taskforce wil dat instellingen voortaan publiekelijker en duidelijker laten zien dat veiligheid en inclusie voor alle groepen, inclusief Joodse leden van de academische gemeenschap, prioriteit hebben.