Tante Theodora: Ach gut, de cultuurstrijders hebben weer een nieuwe vijand

In dit artikel:

Op een bezoek aan de cultuurboerderij gebruikt de columniste een alledaags tafereel — lege melkbussen, een boer die een nieuw product aanprijst — als metafoor voor hoe morele paniek vandaag de dag wordt verhandeld. Waar vroeger ‘genderideologie’ als schrikbeeld diende, zo stelt ze, is er nu een nieuwe consumptiegoed: ‘feminisering’ of zelfs ‘empathie’ als bedreiging voor de samenleving. Die omslag ziet ze terug bij bekende opiniemakers en rechtse stemmen in Nederland, zoals Wierd Duk en Henk Vermeer, die alarm slaan over een vermeend te zacht, te vrouwelijk cultuurklimaat dat volgens hen economische en nationale daadkracht ondermijnt.

De column bekritiseert die retoriek als een voorspelbare strategie: angst en statusverlies worden gepresenteerd als cultuurkritiek, terwijl onderliggende seksistische aannames onbesproken blijven. Vrouwen en eigenschappen die met zorg en empathie worden geassocieerd, worden afgeschilderd als zwakte — terwijl dezelfde mannen vaak openlijk seksueel geporteerd of ambivalent over vrouwen blijven. De schrijver laat zien hoe zulke argumenten vaak een verdwijntruc toepassen: cultuur en geslacht worden door elkaar gehaald om ongemakkelijke vragen over macht en moraal te ontwijken.

Met ironische verwijzingen naar Belle en het Beest en personages als Gaston en LeFou maakt de column duidelijk dat de echte angst van deze opiniemakers niet feminisering zelf is, maar het idee dat empathie mensen zou dwingen tot luisteren, nadenken en twijfel — zaken die autoritair overheersen moeilijker maken. Uiteindelijk pleit de tekst impliciet voor het omarmen van empathie: wie empathie als probleem aanwijst, legt tegelijk zijn eigen zwakte bloot. De paniek-markt mag dan leeggelopen lijken, aldus de columniste, maar de impuls om die paniek aan te wakkeren blijft wel bestaan — totdat mensen bereid zijn anders te luisteren.