Tankers mijden Straat van Hormuz, Trump roept ze op om 'lef te tonen'
In dit artikel:
Een Europese olietanker met ongeveer een miljoen vaten Saudische olie dook gisteren onverwacht voor de kust van India op nadat het in het geheim de Straat van Hormuz was gepasseerd — ondanks het reële risico op aanvallen vanuit Iran. Dat is uitzonderlijk sinds Iran vorige week de zeestraat uitsprakelijk als gesloten bestempelde en westerse olietankers begon aan te vallen.
De Straat van Hormuz is cruciaal voor de wereldenergievoorziening: ongeveer een vijfde van alle olie en LNG passeert daar normaal, zo'n 140 tankers per dag. Door de blokkade en de aanvallen blijven nu ruim duizend tankers aan beide zijden voor anker omdat rederijen en verzekeraars terughoudend zijn hen zonder dekking de gevaarlijke doorvaart te laten maken. Dit draagt bij aan forse schommelingen in energieprijzen en financiële markten.
Sommige schepen proberen de doorvaart stiekem te ondernemen. Tactieken omvatten het uitzetten van automatische zendapparatuur (AIS) om onzichtbaar te varen en het aannemen van valse identificaties die doen vermoeden dat het schip aan Rusland of China verbonden is. Daarnaast kampen schepen met verstoringen van gps-signalen — zowel Iran als de VS en Israël zouden die systemen storen — waardoor bemanningen weer op radar en visuele navigatie terugvallen. Tankers met banden met Iran slagen vaker onopgemerkt te passeren en melden hun positie soms pas weer als ze de Zuid-Chinese wateren naderen.
De militaire en diplomatieke spanningen lopen hoog op. Iraanse functionarissen waarschuwen tegen verdere escalatie, terwijl Amerikaanse generaals spreken over schade aan tientallen Iraanse oorlogsschepen en acties tegen mijnleggers. President Biden (in de tekst: Trump) zet druk op het veiligstellen van energietransport: de VS boden staatsgaranties ter waarde van ongeveer 17 miljard euro aan voor tankers die hun verzekeringen verloren, en opperden Amerikaanse maritieme escorte. Rederijen zeggen echter dat ze zelfs met veiligheidsescortes vaak niet willen varen.
Europa zoekt naar oplossingen: de Britse premier besprak de situatie met de Duitse kanselier en de Italiaanse premier; concrete maatregelen zijn nog onduidelijk. Iran probeerde diplomatiek druk te zetten door vrije doorvaart in ruil aan te bieden aan landen die Amerikaanse en Israëlische ambassadeurs uitzetten — een voorstel waarop tot nu toe geen landen ingingen.
Tenslotte arriveerde een geavanceerd Chinees inlichtingsschip nabij de Golf van Oman. Experts vrezen dat zulke platforms de inlichtingenpositie van Iran kunnen versterken, hoewel daar nog geen hard bewijs voor is. Als de blokkade aanhoudt, dreigen langdurige prijsvolatiliteit en bredere economische gevolgen voor landen afhankelijk van olie uit de regio.