Taliban eisen diplomatieke posten in ruil voor terugkeer Afghaanse asielzoekers

In dit artikel:

De EU voert vlak voor de zomer gesprekken met de Taliban over het terugnemen van uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers, maar een akkoord lijkt moeilijk haalbaar vanwege een harde voorwaarde van de Taliban: EU-landen moeten minstens één Taliban-diplomaat toelaten bij hun Afghaanse ambassade. Alleen Duitsland binnen de EU — en Noorwegen buiten de EU — ontvangen momenteel Taliban-vertegenwoordigers. Veel ambassades in Europa staan nog onder leiding van gezanten van de oude, door het Westen gesteunde regering, waardoor EU-lidstaten vrezen dat Taliban-georiënteerde medewerkers de controle zouden overnemen.

De bijeenkomsten staan half juni gepland en worden uitdrukkelijk buiten EU-gebouwen gehouden, vermoedelijk in een hotel in Brussel; de Commissie wil daarmee afstand nemen van formele erkenning en spreekt over de Taliban als "de facto autoriteiten". Aanleiding is een eerder technisch bezoek aan Kabul in januari, en België coördineert de opvolging namens zo’n twintig lidstaten die aandringen op concrete terugkeerregelingen vóór eind 2026.

Het praktische knelpunt is duidelijk: zonder medewerking van de Afghaanse autoriteiten zijn identiteitsvaststelling en het afleveren van reisdocumenten onmogelijk, waardoor gedwongen terugkeer in de praktijk niet uitvoerbaar is. De gesprekken zullen zich richten op afstemming rond identificatie, reisdocumenten en logistiek. Afghanen vormen in 2025 nog steeds de grootste asielgroep in de EU en enkele landen zetten inmiddels veroordeelde Afghanen uit, maar een breed terugkeerakkoord ontbreekt.

De aanpak stuit op politieke en ethische verzet: tegenstanders vinden elk contact een stap richting erkenning van een regime dat ernstige mensenrechtenschendingen pleegt, onder wie beperkingen voor vrouwen; voorstanders, waaronder Nederland, benadrukken dat onderhandelen over praktische zaken niet per se gelijkstaat aan diplomatieke erkenning. Rusland erkende het Taliban-bewind formeel op 3 juli 2025, wat bijdraagt aan een bredere tendens van de-facto-aanvaarding in delen van de internationale gemeenschap.