Systeemanalyse als basis voor het beheer van het Brabantse waterwingebied Roosendaal
In dit artikel:
6-MRT-2026 — Brabant Water, Stichting Bargerveen en Bosgroep Zuid Nederland hebben voor het waterwingebied Roosendaal (Borteldonk) een terreinvisie ontwikkeld waarmee de levering van drinkwater wordt gecombineerd met herstel van natuurwaarden en klimaatbestendigheid. Het plan zet ecohydrologie en landschapshistorie centraal om te bepalen welk streefbeeld passend is en welk beheer daarvoor nodig is.
Het waarom: Brabant Water levert via haar bronnen drinkwater aan circa 2,6 miljoen Brabanders en ziet gezonde ecosystemen als essentieel voor grondwaterkwaliteit. Daarom wil het bedrijf van haar waterwinningterreinen “drinkwaterlandschappen” maken — gebieden die naast schoon water ook regen vast kunnen houden, beter tegen droogte kunnen en ecologisch rijker zijn.
Waar en wat: het terrein ligt net buiten Roosendaal, op een hogere donk in West-Brabant, en grenst aan natuurgebieden zoals de Molenbeek, Landgoed Visdonk en de Rucphense bossen. Huidig gebruik omvat vooral kruidenrijke graslanden, bosjes, houtwallen, een voedselbos en enkele akkers. Historische kaarten tonen dat het gebied al lange tijd kleinschalig cultuurgrond bevatte; veel van die oude landschapselementen zijn nog herkenbaar. De oude turfvaart (Elderse Turfvaart) langs de oostzijde onderstreept de historische relatie met natte omliggende veengebieden.
Hydrologie en ecologie: het gebied ligt op een uitloper van het West-Brabants massief. Infiltratie van regenwater naar het grondwater gebeurt vooral via podzolbodems, maar lokale leemlagen beperken dat op plekken, waardoor tijdelijk vochtige zones ontstaan. Menselijke ingrepen zoals gegraven sloten en poelen versnellen afvoer en snijden door lemige lagen, wat invloed heeft op de waterhuishouding. De vegetatie is voornamelijk voedselrijke, kruidenrijke graslandvegetatie met soorten die wijzen op vroegere bemesting, aangevuld met plekken met heischrale elementen en oudbossoorten in houtwallen. Het variërende landschap geeft ruimte aan soorten als havik, marterachtigen en ree.
Aanpak en doelen: de terreinvisie richt zich op hydrologisch herstel en landschappelijke versterking. Concrete maatregelen omvatten het dempen of opruimen van sloten zonder functie zodat neerslag weer kan infiltreren, het verbeteren van de vochthuishouding, het ontwikkelen van rijkere kruidenlanden en natuurakkers, en het herinrichten van houtwallen en singels op perceelsgrenzen. Daarnaast wordt ingezet op bosstructuur met grotere soortenrijkdom aan bomen en struiken. Deze ingrepen moeten niet alleen lokale biodiversiteit vergroten, maar ook de hydrologische verbinding herstellen tussen droge bossen in het oosten (Rucphense bossen) en natte natuur in het westen (Molenbeek). Door meer water vast te houden op het terrein verbetert zowel waterbeschikbaarheid voor natuur als de voorraad grondwater voor drinkwatervoorziening.
Auteurs van de verkenning zijn medewerkers van Stichting Bargerveen, Bosgroep Zuid Nederland en Brabant Water; beeldmateriaal en archiefkaarten ondersteunen de analyse. De visie presenteert Roosendaal als voorbeeld van hoe beheer voor drinkwaterwinning hand in hand kan gaan met herstel van landschappelijke en ecologische waarden in een veranderend klimaat.