Synode Christelijke Gereformeerde Kerken staat voor grote uitdaging

In dit artikel:

De Christelijke Gereformeerde Kerken (CGK) houden volgende week in Hoogeveen een vervroegde generale synode. Die komt een jaar eerder bijeen dan gepland vanwege de diepe crisis over onder meer vrouwen in het ambt, homoseksuele relaties en de uitleg van de Bijbel. De vergadering is daardoor uitzonderlijk, maar ook omstreden en weinig representatief.

Nagenoeg de gehele rechterflank van het kerkverband ontbreekt. Rond de CGK in Rijnsburg hebben 56 van de 182 gemeenten – ongeveer 31 procent – een eigen classicale structuur gevormd. Daarvan zijn 35 kerken formeel deelnemer en twintig waarnemer. De deelnemende gemeenten willen niet aan de synode in Hoogeveen deelnemen en zijn daar ook niet welkom. Enkele waarnemende gemeenten, waaronder Veenendaal-Pniël, Harderwijk en ’s-Gravenzande, zijn wel vertegenwoordigd. Daardoor laten tientallen gemeenten verstek gaan.

De wettigheid van de synode wordt eveneens betwist. De Rijnsburggroep stelt dat de vorige synode had besloten geen roepende kerk aan te wijzen, omdat het kerkverband in een patstelling verkeerde. Volgens deze groep maakt de latere aanwijzing van Hoogeveen, onder druk van de rechter, de nieuwe synode niet legitiem. Ker jurist Pieter Pel steunt die visie. Andere kerkrechtdeskundigen, Bert de Hek en Wijnand Zondag, vinden juist dat de vorige synode wél een roepende kerk had moeten aanwijzen en dat Hoogeveen daarom wettig bijeenkomt. Het verschil kan vooral belangrijk worden bij eventuele rechtszaken over kerkelijke bezittingen.

Opvallend is dat beide juridische kampen uiteindelijk pleiten voor een zo vreedzaam mogelijke scheiding. Zij zien mogelijkheden om elkaar als kerkverband te blijven erkennen en bepaalde zaken, zoals de Theologische Universiteit Apeldoorn, zending en evangelisatie, gezamenlijk te blijven dragen. Of een federatieve vorm haalbaar is, moet nog blijken.

De synode telt 52 afgevaardigden, van wie 31 nooit eerder in deze rol deelnamen. Daarmee is dit waarschijnlijk de minst ervaren generale synode van de CGK. Verschillende bekende en ervaren afgevaardigden uit de rechterflank ontbreken, al zijn er enkele routiniers aanwezig, onder wie ouderling A. Heystek uit Veenendaal-Pniël.

Het belangrijkste agendapunt is de toekomstige verhouding tussen de twee groepen: een harde breuk, een harmonieuze splitsing of een vorm van blijvende samenwerking. Ook worden revisieverzoeken behandeld tegen besluiten van de vorige synode, onder meer over de procedure rond de volgende synode en het ambt van vrouwen. Toewijzing daarvan zou eerdere besluiten terugdraaien en een akkoord met de Rijnsburggroep moeilijker maken.

Hoewel beide partijen het afgelopen jaar drie keer met elkaar spraken, leverden die gesprekken inhoudelijk weinig op door verschillende uitgangspunten. Een definitieve oplossing wordt volgende week niet verwacht. De synode wil eerst achter gesloten deuren spreken over de aard en grenzen van de kerk; pas daarna volgen overleg met de gemeenten en verdere besluiten, mogelijk ook tijdens een vergaderweek in december.