Superverzamelaar Jans Brands uit Nieuw-Dordrecht blijft inspireren. 'Wat je weggooit zie je later nooit weer'

In dit artikel:

Jans Brands (1932–2019) was een onvervalste verzamelaar uit Nieuw‑Dordrecht wiens huis na het overlijden van zijn ouders vol kwam te staan met voorwerpen die hem interesseerden—voornamelijk alles wat met Drenthe en lokale historie te maken had. Zijn collectie bevatte naturalia, exotica, books, munten, gereedschap en curiosa; zo veel dat het na zijn dood de vraag opriep wat er mee moest gebeuren en welk deel werkelijk museumwaardig was.

Vijftien jaar geleden werd naast het ouderlijk huis Museum Collectie Brands geopend om een deel van Brands’ nalatenschap te bewaren en te tonen. Ter gelegenheid van het lustrum loopt nu de tentoonstelling Iedereen verzamelt, waarin zeven particuliere collecties van buiten het museum centraal staan. Opgepoetste nostalgie en uiteenlopende smaak komen samen: antiek speelgoed, peper‑ en zoutstelletjes, eierdopjes, mechanische wekkers, Warhammer‑materiaal, Rubik’s cubes en spellen van het Assense merk Homas (productieperiode 1932–1983).

Een van de exposanten is Hans Reismann, die zijn Homas‑verzameling begon na het vinden van een houten knikkerbaan bij zijn schoonmoeder in de jaren negentig. Voor hem gaat verzamelen vooral om het speuren en het plezier van spelen met authentieke stukken. Een heel andere insteek is die van mevrouw Generaal, die tot haar 99ste 1.500 eierdopjes verzamelde; haar verzameling werd na haar overlijden deels aan familie gegeven en deels tijdelijk ondergebracht bij Collectie Brands, waar veel van de items nu in vitrines te zien zijn.

Naast deze gastcollecties biedt de tentoonstelling ook toegang tot Brands’ eigen, eclectische verzameling met opvallende objecten: van een antidrinkbeugel en een neusklem voor een stier tot een zak bijentabak en een tien centimeter grote grijze haarbal uit een koeienmaag. De expositie benadrukt zowel de emotionele waarde van verzamelen—herinnering, verhaal en nostalgie—als de praktische kwestie waarmee curatoren te maken hebben: wat behoud je voor het publiek en wat niet?

Een curiositeit uit Brands’ bibliotheek, Rayleigh Bests ’s Nachts denk ik aan Angela (1960), is te koop; opbrengst komt ten goede aan het museum. Iedereen verzamelt is te zien tot en met 16 augustus in Museum Collectie Brands, Herenstreek 11, Nieuw‑Dordrecht. Voor actuele openingstijden: collectie‑brands.nl.