'Superverkiezingsjaar' start in Duitsland: vandaag eerste grote test voor kanselier Merz
In dit artikel:
Baden-Württemberg gaat vandaag als eerste van vijf deelstaten in 2026 naar de stembus — een proef voor de regering van kanselier Friedrich Merz, die bijna een jaar aan de macht is. Met ongeveer 11 miljoen inwoners is deze zuidwestelijke deelstaat politiek gewichtiger dan menig andere: de deelstaten beslissen rechtstreeks over onderwijs, zorg en mobiliteit en fungeren daarmee vaak als barometers voor het landelijke sentiment. Over veertien dagen volgt Rijnland-Palts; in het najaar staan meerdere oostelijke deelstaten gepland, waar de uitslagen mogelijk nog ingrijpender zijn.
Merz probeerde de campagne lokaal te ondersteunen; hij was recent in Ravensburg om de CDU-kandidaat Manuel Hagel te steunen. De laatste peilingen geven de CDU een nipte voorsprong met rond de 25 procent — winst in relatieve zin, maar in historisch perspectief teleurstellend voor een deelstaat die ooit consistent tegen de 40 procent scoorde. Voor de SPD dreigen de prognoses nog nijpender: uitslagen onder de tien procent zouden het slechtste resultaat ooit betekenen. Dat beide traditionele regeringspartijen zwak presteren, wijst op onvrede met de landelijke coalitie.
Nog meer dan de exacte posities van CDU en SPD, ligt de aandacht op de prestaties van de radicaal-rechtse AfD. In Baden-Württemberg verwachten peilingen circa twintig procent, een verdubbeling ten opzichte van vijf jaar geleden en opvallend hoog voor een welvarende, multiculturele deelstaat. De werkelijke proef wordt later dit jaar in de oostelijke deelstaten, zoals Mecklenburg-Voorpommeren en Saksen-Anhalt: daar steekt de AfD in peilingen soms tot ver boven de dertig procent, en in sommige scenario’s nadert de partij zelfs een absolute meerderheid — iets wat sinds de Tweede Wereldoorlog ongekend zou zijn als het democratisch werkelijkheid wordt.
Achter de cijfers zit vooral ontevredenheid over wat Merz heeft waargemaakt. Hij beloofde eerder grootschalige hervormingen en snelle oplossingen voor economische malaise, maar veel maatregelen zijn vertraagd of nog niet voelbaar voor kiezers. Tegelijk hebben geopolitieke crisissen telkens nieuwe problemen op de agenda gezet, waardoor de beloofde hervormingsgolf uitbleef. Zijn retoriek om zichzelf als de “laatste dam” tegen extreemrechts neer te zetten verhoogde de verwachtingen, en het uitblijven van overtuigende resultaten legt extra druk op zijn regering.
De uitslag van vandaag geeft het eerste signaal over hoe kiezers die balans beoordelen; de echte politieke gevolgen zullen duidelijker worden na de herfstverkiezingen in het oosten.