Subsidieverslindend Verwey-Jonker Instituut dreigt failliet te gaan nu overheden bezuinigen en liever AI gebruiken

In dit artikel:

Het Utrechtse Verwey-Jonker Instituut heeft surseance van betaling aangevraagd omdat het zijn rekeningen niet meer kan voldoen. De rechtbank heeft advocaat Seerp Gratama van Certa Advocaten aangesteld als bewindvoerder. Het besluit werd op 3 november goedgekeurd door de raad van toezicht; surseance kan uitmonden in een faillissement.

Het in 1993 opgerichte instituut doet onderzoek voor ministeries, gemeenten en provincies naar onder meer diversiteit, integratie, polarisatie en discriminatie. Volgens de eigen verklaring zijn bezuinigingen op onderzoeksbudgetten en aanhoudende druk op tarieven belangrijke oorzaken van de financiële problemen. Daarnaast schakelen overheidsopdrachtgevers volgens het instituut steeds vaker kunstmatige intelligentie in voor werkzaamheden waarvoor eerder externe onderzoekers werden ingehuurd.

De organisatie had de afgelopen jaren al geprobeerd de kosten te verlagen. Zo verhuisde zij naar een goedkoper pand, werd op uitgaven bespaard en werd het bestuur verkleind. Die maatregelen leverden volgens het instituut echter niet snel genoeg resultaat op. Ook vertrok een vorig jaar aangestelde interim-directeur dit voorjaar, waarna de voorzitter van de raad van toezicht tijdelijk de leiding overnam.

Het artikel plaatst de ondergang in een bredere kritiek op de Nederlandse advies- en subsidie-industrie. Volgens de auteur waren veel beleidsrapporten voorspelbaar en konden overheden die inhoud inmiddels goedkoper met AI genereren. De schrijver ziet het dreigende faillissement daarom als bewijs dat een deel van de sector sterk afhankelijk is van publieke opdrachten en pleit ervoor het instituut niet met belastinggeld te redden. Die beoordeling is een opiniërende interpretatie; de financiële oorzaken en de rol van AI zijn afkomstig uit de verklaring van het instituut zelf.