Studie over infrageluid windmolens legt bom onder energietransitie
In dit artikel:
Zweeds onderzoek van Ken Mattsson (Uppsala Universiteit), gepubliceerd in Applied Acoustics (5 februari), stelt dat infrasoon en laagfrequent geluid van moderne windturbines veel verder en sterker reikt dan tot nu toe werd aangenomen. Mattsson gebruikte het door hem ontwikkelde rekenmodel SoundSim360 en veldmetingen bij twee Zweedse windparken om te laten zien dat infrasoon geluid — trillingen onder de hoorgrens die je wel kunt voelen — zich over afstanden van meer dan 10 kilometer kan verspreiden en onder bepaalde atmosferische omstandigheden zelfs kan worden versterkt. Volgens zijn berekeningen kunnen hedendaagse, grote turbines tot meer dan 20 dB meer infrasoon geluid produceren dan oudere, kleinere types.
Gezondheidsrelevantie: Mattsson koppelt de hogere niveaus en het pulserende karakter van dit geluid aan meldingen van gezondheidsklachten in de omgeving van turbines: slaapstoornissen, migraine, oorsuizen, concentratieproblemen en stress. Tijdens metingen ervoeren enkele onderzoekers zelf slaapstoornissen en migraine na blootstelling aan circa 95 dB rond 1 Hz gedurende meerdere uren. Op basis van berekende blootstellingsniveaus en mogelijke fysiologische reacties adviseert Mattsson om windturbines niet binnen vijf tot tien kilometer van woningen te plaatsen. Ter vergelijking: in Nederland worden turbines soms al op zo’n 260 meter van huizen gebouwd; bij een norm van één kilometer zou veel ruimte verdwijnen.
Publieke en politieke gevolgen: het onderzoek heeft hernieuwde aandacht gegeven aan een thema waarvoor weinig bindende regels bestaan. Nederlandse belangenvereniging NLVOW (voor omwonenden) pleit ervoor het voorzorgsbeginsel toe te passen en infrageluid mee te nemen in vergunningseisen. Vier bewonersorganisaties uit België, Frankrijk en Duitsland dienden in 2021 een petitie in bij de PETI-commissie van het Europees Parlement voor Europese normen; nieuw bewijs — inclusief Mattssons studie — bracht die petitie eind 2025 terug op de agenda en leidde tot unanieme ontvankelijkverklaring. De Europese Commissie heeft een schriftelijke reactie toegezegd, wat mogelijk kan leiden tot veranderingen in EU-richtlijnen en grote gevolgen heeft voor de energietransitie en bestaande projecten.
Wetenschappelijke verdeeldheid: het onderwerp blijft controversieel. De Amerikaanse arts Nina Pierpont introduceerde eerder het begrip ‘windturbinesyndroom’ en rapporteerde correlaties tussen turbines en klachten die verdwijnen als turbines stilstaan of bewoners uit het gebied vertrekken. Anderzijds betwijfelt geluidsspecialist Frits van den Berg — een van de grondleggers van Nederlandse geluidsnormen — dat infrasoon geluid ziekte veroorzaakt; hij noemt het bewijs voor directe schadelijkheid voorlopig onvoldoende en ziet vooral dat het pulserende ritme hinderlijk kan zijn, niet per se ziekmakend. Van den Berg steunt wel hernieuwde toetsing van turbinegeluid en suggereert eventueel de Deense norm voor laagfrequent geluid als uitgangspunt.
Consequenties en afwegingen: als Mattssons bevindingen leiden tot strengere afstandsnormen of nieuwe regulering, raakt dat geplande en bestaande windprojecten én de snelheid van de energietransitie. Tegelijk roept het onderzoek op tot aanvullende, onafhankelijke metingen en epidemiologisch onderzoek naar wie gevoelig is voor laagfrequente trillingen en onder welke omstandigheden klachten optreden. Voor beleidsmakers ligt de uitdaging in het wegen van volksgezondheid, technische haalbaarheid en klimaatdoelen.