Strijd om miljarden barst los in Brussel: Nederland dreigt nóg meer te moeten afdragen

In dit artikel:

De discussie over de nieuwe Europese meerjarenbegroting is begonnen, waarbij een botsing dreigt tussen landen als Nederland, die soberheid nastreven, en het Europees Parlement dat meer uitgaven wil. Het huidige EU-budget van 1000 miljard euro loopt tot 2027, maar de voorbereidingen voor het volgende budget, dat mogelijk voor vijf jaar zal gelden in plaats van zeven, zijn al in volle gang. Dit moet Europa flexibeler maken in een veranderende wereld.

Het Europees Parlement steunt een substantieel groter budget dan het huidige plafond van 1 procent van het bruto nationaal inkomen van de lidstaten. Zij vinden dit noodzakelijk om groeiende crises en uitdagingen aan te pakken en pleiten ook voor nieuwe eigen inkomsten, zoals heffingen, om de schuld van het coronaherstelfonds van meer dan 800 miljard euro af te lossen. Daarnaast is er een wens voor gezamenlijke schuldeninstrumenten, bijvoorbeeld voor defensie, hoewel dit bij krappe nettobetalers zoals Nederland, Zweden en Oostenrijk op tegenstand stuit. Nederland is na Duitsland de grootste nettobetaler en betaalde in 2023 ongeveer 3 miljard euro meer aan Brussel dan het terugkreeg.

De Nederlandse regering, met onder meer VVD-minister Eelco Heinen, wil vooral investeren in prioriteiten die de Europese Unie sterker maken en is kritisch op uitgaven voor regionale infrastructuur of ‘onzinnige zaken’, zoals PVV-Europarlementariër Auke Zijlstra stelt. Ook binnen de Nederlandse coalitie is er een streven om de bijdrage minder te laten stijgen dan het huidige plan aangeeft. PVV en NSC verzetten zich tegen extra leningen en bezuinigen op hervormingen in andere lidstaten, wat voor hen financiële risico’s met zich meebrengt. VVD en BBB onthielden zich in de stemming: zij onderschrijven deels de oproep voor meer defensie- en innovatie-uitgaven, maar verwerpen een grotere begroting en nieuwe gezamenlijke leningen. BBB-leider Sander Smit benadrukt dat eerst de EU haar financiën op orde moet brengen, mede gezien zware kritiek van de Europese Rekenkamer op het coronaherstelfonds.

De onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting zullen naar verwachting meer dan twee jaar duren en vereisen een unanieme goedkeuring van alle 27 lidstaten. De komende maanden, te beginnen met het voorstel van Eurocommissaris Piotr Serafin deze zomer, zullen cruciaal zijn voor de toekomst van de EU-financiën en de vraag hoe Europa haar groeiende uitdagingen gaat financieren.