Strijd om het premierschap: volgt de Koning van het noorden Starmer op?
In dit artikel:
De 52-jarige Labour-burgemeester van Manchester, Andy Burnham — vaak aangeduid als de 'Koning van het Noorden' — profileert zich als pleitbezorger van de werkende middenklasse en als een daadkrachtig lokaal bestuurder. Zijn leiderschapsvisie, die hij zelf samenvat als 'Manchesterisme', behelst meer autonomie voor stads- en regionaal bestuur ten opzichte van Westminster, minder centrale controle op uitgaven en het stimuleren van groei via investeringen in infrastructuur. Ook pleit hij voor terugkeer van essentiële nutsvoorzieningen (energie, water, spoor) in publieke handen.
Burnham won landelijke bekendheid tijdens de coronapandemie door openlijk te botsen met voormalig premier Boris Johnson toen financiële steun voor Manchester uitbleef; hij schonk bovendien een deel van zijn salaris aan daklozenopvang en profileerde zich zichtbaar als man van het volk. Die populariteit vertaalt zich deels in peilingen: ongeveer een derde van de Britten denkt dat hij het beter zou doen als premier dan Labour-leider Keir Starmer, en binnen Labour groeit het geluid dat het partijbestuur voor de nationale verkiezingen van over twee jaar een andere koers moet kiezen na teleurstellende lokale verkiezingsuitslagen en de opkomst van Nigel Farage’s Reform UK.
Tegelijkertijd waarschuwen critici dat zijn succes in Manchester niet automatisch landelijk succes voorspelt. Speculatie over zijn terugkeer leidde al tot onrust op de financiële markten en een daling van het pond, vanwege zorgen over mogelijk hogere overheidsuitgaven en schulden onder een Burnham-regering. Burnham ambieert het premierschap al langer: hij deed eerder vergeefs mee aan de Labour-leiderschapsraces van 2010 en 2015.
Een praktisch obstakel is dat alleen parlementsleden mogen meedingen naar het partijleiderschap; als burgemeester zit hij niet in het Lagerhuis. Premier Starmer heeft nu aangegeven Burnham niet tegen te houden: het zittende Labour-Tweede-Kamerlid van het kiesdistrict Makerfield heeft zijn zetel opgegeven zodat Burnham kan meedingen. Die tussentijdse verkiezing wordt naar verwachting op 19 juni gehouden. De kiesdistricthistorie is wel krap — Reform UK werd daar bij de landelijke verkiezingen van 2024 verrassend tweede met een verschil van 5.399 stemmen — en na een eventuele winst moet Burnham nog de nominatie van 81 Labour-parlementsleden verzamelen om officieel deel te nemen aan de leiderschapsrace.