Strengere regels maar geen toezichthouder: hoe ver staat België met de Europese wetgeving rond AI die vandaag ingaat?

In dit artikel:

Vanaf 2 augustus treedt een nieuwe fase van de Europese AI Act in. Bedrijven moeten dan duidelijk aangeven wanneer ze AI gebruiken. Zo moeten AI-bewerkte afbeeldingen als dusdanig worden aangeduid en moeten klanten weten of ze met een chatbot of een menselijke medewerker praten. Op 2 december volgen extra verboden, onder meer op zogenoemde nudify-apps, die zonder toestemming naaktbeelden van mensen maken, en op AI die kindermisbruikmateriaal genereert.

In België ontbreekt echter nog altijd een officieel aangewezen toezichthouder die controleert of bedrijven en overheden de regels naleven en boetes kan opleggen. Het Belgisch Instituut voor Postdiensten en Telecommunicatie (BIPT) wordt daarvoor naar voren geschoven, maar het parlement moet die bevoegdheid nog goedkeuren. Ook is nog onduidelijk wie toezicht houdt op toepassingen in regionale bevoegdheden zoals onderwijs en arbeidsbemiddeling. Daarvoor is een akkoord tussen de federale overheid en de regio’s nodig.

Daardoor is er voorlopig een juridisch vacuüm. Burgers kunnen hun rechten vanaf 2 augustus in de praktijk alleen via de rechtbank afdwingen; een Belgische helpdesk of officieel klachtenkanaal bestaat nog niet. De Europese AI Board kan lidstaten wel adviseren, maar niet dwingen of bestraffen.

Voor grote AI-modellen zoals ChatGPT en systemen van bedrijven als Google en Meta houdt de Europese Commissie zelf toezicht via haar AI Office. Voor alledaagse toepassingen bij Belgische bedrijven, zoals webwinkelchatbots, moet uiteindelijk de nationale toezichthouder optreden. Volgens de FOD Economie kan het nog maanden duren voordat het BIPT officieel aan de slag gaat. Intussen kunnen burgers terecht bij de AI Act Service Desk van de Europese Commissie of bij de bevoegde rechtbanken.