Strengere controle op buitenlandse donaties aan moskeeën, kerken en ngo's sneuvelt in Eerste Kamer
In dit artikel:
De Eerste Kamer wijst het wetsvoorstel voor strengere controle op buitenlandse donaties aan moskeeën, kerken en ngo’s af. Waar de Tweede Kamer vorig jaar met een ruime meerderheid instemde (ongeveer 114 zetels vóór), blijken senatoren van BBB, D66, CDA en ChristenUnie nu tegen te zullen stemmen of ernstige twijfels te hebben, meldt De Telegraaf.
De wet verplicht organisaties om buitenlandse giften inzichtelijk te maken en financiële gegevens in het handelsregister vast te leggen. Bij donaties van meer dan 15.000 euro van buiten de EU/EEA kan de overheid informatie opvragen over herkomst, hoogte en bestemming van geld dat uit zogenoemde ’onvrije landen’ komt (bijv. sommige Golfstaten, Turkije, China). Justitieminister David van Weel schat dat dit in de praktijk ongeveer twee tot vijf gevallen per jaar zal betreffen. Nu bestaan al instrumenten tegen verdachte geldstromen, zoals strafrecht, anti-witwascontroles en meldingen door banken.
Tegenstanders in de Eerste Kamer noemen vooral uitvoerbaarheid en proportionaliteit problematisch. BBB-senator Robert van Gasteren noemt het voorstel „onuitvoerbaar” en waarschuwt dat onschuldige organisaties te zwaar worden belast voor de weinige verwachte gevallen. D66-senator Boris Dittrich vindt dat niet helder is omschreven wanneer sprake is van ongewenste beïnvloeding, waardoor onschuldigen onder de regeling zouden kunnen vallen. ChristenUnie-senator Hendrik‑Jan Talsma vreest dat het opvragen van donatiegegevens de neutrale taak van burgemeesters politiciseert.
Ook maatschappelijke en bestuurlijke instanties uitten kritiek: de VNG en het Nederlands Genootschap van Burgemeesters vinden dat het opvragen van donaties niet past bij de openbare-ordetaak en grondrechten zoals vrijheid van meningsuiting kan aantasten. Het Openbaar Ministerie toonde zich eerder ook terughoudend over de extra bevoegdheid.
Minister Van Weel probeerde tegemoet te komen met verduidelijkingen: burgemeesters mogen alleen zeer uitzonderlijk en in overleg met het OM gegevens opvragen, en de wet zou sneller geëvalueerd kunnen worden. Die aanpassingen overtuigen BBB niet; Van Gasteren zegt dat het volgens hem om meerdere fundamentele problemen gaat en wil het voorstel „terug naar de tekentafel”.
Gevolg is dat het wetsvoorstel voorlopig strandt in de Eerste Kamer of ingrijpend herzien moet worden. Als de Kamer vasthoudt aan het nee, zal het kabinet terug naar de onderhandelingstafel moeten om het traject opnieuw op te starten.