Stremming in Straat van Hormuz motor voor energietransitie

In dit artikel:

De sluiting van de Straat van Hormuz heeft volgens meerdere onderzoeken de kwetsbaarheid van de wereldwijde fossiele brandstofvoorziening blootgelegd en versnelt de verschuiving naar hernieuwbare energie. De investeringsmaatschappij Schroders trekt vier kernconclusies: het traditionele beeld dat zon en wind onbetrouwbaar zijn is gekanteld doordat juist olie- en gasleveringen extreem gevoelig blijken voor geopolitieke schokken; zonne- en windstroom zijn niet afhankelijk van geïmporteerde fossiele brandstoffen en daarmee minder blootgesteld aan wereldwijde prijsstijgingen; hogere olie- en gasprijzen werken direct door in kosten voor transport, voedsel en huishoudens en stimuleren regeringen tot extra investeringen in hernieuwbare energie en ondersteunende technologieën (batterijen, netten, groene waterstof); en de energietransitie kan een verdedigingsmechanisme vormen tegen inflatie en koersschommelingen veroorzaakt door verstoringen in olie- en gasleveringen.

De Energy Transitions Commission (ETC) rekent de sluiting van de zeestraat goed als de grootste aanbodschok ooit: een daling van ongeveer 18,4 miljoen vaten olie per dag, groter dan het olie-embargo van 1973. Die schok trof ook de handel in gas (circa 20%) en ongeveer een derde van de verhandelde meststoffen. Aziatische markten lopen de grootste risico’s: 84% van de ruwe olie en meer dan 80% van het via de Straat van Hormuz vervoerde gas is voor Azië bestemd. Economisch voelen vooral opkomende en importafhankelijke landen de pijn; voor Europa wordt de impact op bijna 500 miljoen euro per dag geschat.

Praktische voorbeelden laten zien dat hogere hernieuwbare aandelen de schade beperken: Spanje (57% hernieuwbare elektriciteit) kende de kleinste prijsstijgingen in de EU na de verstoring. Singapore, met meer dan 92% van de stroom afhankelijk van geïmporteerd gas, heeft de vermindering van die afhankelijkheid tot nationale prioriteit verklaard.

De ETC formuleert vijf concrete maatregelen om leveringszekerheid en betaalbaarheid te versterken: versnelde uitrol van hernieuwbare elektriciteit; elektrificatie van wegvervoer; elektrificatie van verwarming en koken; opschalen van groene brandstoffen en meststoffen; en verbetering van energie-efficiëntie in de hele economie.

Voor Afrika is de uitdaging anders van karakter: het continent moet zijn energievoorziening flink uitbreiden om industrialisatie en groeiende bevolking te bedienen. Rapporten van de WRC en ETC stellen dat de energiecapaciteit in sub-Sahara Afrika minder dan een kwart is van die van India en dat de energievoorziening tegen 2030 ongeveer verdrievoudigd moet worden, met aandacht voor betrouwbaarheid, betaalbaarheid en klimaatvriendelijkheid.

Kortom: door recente geopolitieke schokken neemt de strategische en economische waarde van hernieuwbare energie toe; fossiele brandstoffen blijven bestaan, maar hun leidende positie staat onder druk.