Strategische gasvoorraden: wat wil Den Haag? 'Je moet niet tornen aan afspraken met Groningers'

In dit artikel:

Stelscenario’s van afgeknepen gasleveranties — door politieke druk of sabotage van pijpleidingen — zetten Den Haag aan het denken over leveringszekerheid. Onderzoeksinstituten zoals Clingendael en adviesorgaan de Mijnraad waarschuwen dat Europa steeds afhankelijker is van Amerikaans gas en dat export uit de VS mogelijk als drukmiddel kan worden ingezet. Recentelijk riep René Peters (TNO) het idee op om het Groningenveld niet volledig te verzegelen maar als noodvoorraad te bewaren, omdat het snel leveringscapaciteit kan bieden.

Het kabinet en de coalitiepartijen D66, VVD en CDA zijn echter terughoudend. Het huidige coalitieakkoord bepaalt dat Groningen gesloten blijft; D66-Kamerlid Ulas Köse noemt heropening „geen optie” en CDA’er Henk Jumelet wijst op gemaakte afspraken met Groningers en het risico op aardbevingen bij het opnieuw in gebruik nemen van putten. Een eerder in januari ingediende motie van JA21 om te onderzoeken of Groningen als noodvoorziening kan dienen, vond weinig steun.

Tegelijk is er breed parlementair draagvlak voor het aanleggen van strategische gasreserves: sinds de definitieve sluiting van Groningen haalt Nederland circa twee derde van het gas uit het buitenland, wat kwetsbaar maakt bij importstops. Het kabinet heeft 37 miljoen euro gereserveerd voor een kleine noodvoorraad; EBN vult daarmee de opslag bij Alkmaar dit jaar tot circa 0,5 miljard m3 — tegenover een jaarlijks nationaal verbruik van circa 30 miljard m3. CE Delft waarschuwt dat prijzen vaak al fors stijgen vóórdat fysieke tekorten optreden en stelt dat een werkelijk „betekenisvolle” reserve (bijv. 25% van het verbruik) veel duurder is: ongeveer 3,7 miljard euro over tien jaar.

Als alternatief noemt CE Delft het benutten van zogenaamd kussengas — gas dat normaal in velden achterblijft voor drukbehoud — maar dat brengt juridische en kostenkwesties met zich mee omdat veel van dat gas privé-eigendom is. Demissionair minister Sophie Hermans noemde het idee ‘interessant’, maar wees op vergoedingsverplichtingen van beheerders. D66 is kritisch over kussengas vanwege duurzaamheid- en veiligheidszorgen; CDA stelt dat het acceptabel is als het veilig kan en lokale bewoners meeprofiteren; VVD was eerder open voor onderzoek.

CE Delft signaleert ook dat afzien van grote voorraden een reële strategie kan zijn vanwege de groeiende LNG-markt en de geringe kans op gelijktijdige wereldwijde uitval. Coalitiepartijen benadrukken verder dat grensoverschrijdende (Europese) afspraken over voorraden wenselijk zijn en verkiezen investeren in verduurzaming en systeeminnovatie boven omvangrijke nationale noodvoorraden.