"Straks ligt ook ons huis achter de Gele Lijn": 1 jaar na staakt-het-vuren rukt Israël steeds verder op in Gaza

In dit artikel:

Een jaar na het aangekondigde staakt-het-vuren in Gaza ervaren veel Palestijnen nog altijd geweld, onzekerheid en gedwongen verplaatsing. De 29-jarige hulpverlener Mohammad Abu Abda woont met tien familieleden in een zwaar beschadigd gebouw bij het vluchtelingenkamp Bureij, op ongeveer honderd meter van de zogenoemde Gele Lijn. Die lijn wordt gemarkeerd door gele betonblokken en moest aangeven tot waar het Israëlische leger zich volgens het akkoord zou terugtrekken.

Volgens Abu Abda is het geweld in zijn omgeving nooit gestopt. Israëlische soldaten zouden met geweerschoten voorkomen dat bewoners de betonblokken naderen. Hij zegt dat hij vanuit zijn raam buren heeft zien neerschieten en vreest dat ook zijn woning achter de lijn komt te liggen. Zijn familie kan niet naar een tentenkamp aan de kust vertrekken, onder meer omdat zijn vader slecht ter been is.

Het Britse onderzoekscollectief Forensic Architecture onderzocht het verloop van de Gele Lijn met satellietbeelden, kaarten, evacuatiebevelen, beelden van sloopwerkzaamheden en sociale media. Volgens onderzoeker Júlia Nueno lokaliseerde de organisatie meer dan honderd betonblokken en stelde zij vast dat de lijn het afgelopen jaar steeds verder Palestijns gebied in is verschoven. Daardoor staat volgens het collectief inmiddels 58 procent van Gaza onder Israëlische militaire controle, tegenover 53 procent in het akkoord. Van de geplande Israëlische terugtrekking en de ontwapening van Hamas is volgens het artikel niets terechtgekomen.

In maart verscheen bovendien een Oranje Lijn op kaarten die het Israëlische leger onder hulporganisaties verspreidde. Het gebied tussen de Gele en Oranje Lijn zou voor hulporganisaties alleen met voorafgaande toestemming toegankelijk zijn. Volgens Forensic Architecture bestrijkt de Oranje Lijn ongeveer 65 procent van Gaza en wordt de Palestijnse bevolking daardoor samengedrongen op de resterende 35 procent. Israël zegt dat de beperkingen bedoeld zijn om hulpverlening veilig te laten verlopen en dat burgers niet aan dezelfde beperking onderworpen zijn.

De grenzen bestaan niet alleen op kaarten. Het Israëlische leger legt volgens het collectief kilometerslange zandwallen aan, soms tot 44 kilometer lang. Die dienen onder meer als bescherming rond militaire bases en als controleposten, maar markeren op sommige plaatsen ook de Oranje Lijn. Door bulldozers worden infrastructuur, huizen en puin achter de Gele Lijn vernietigd of verplaatst. Forensic Architecture stelt dat dit de terugkeer van Palestijnen bemoeilijkt of onmogelijk maakt. Het Gazaanse ministerie van Volksgezondheid schat dat ongeveer 8.000 mensen onder het puin liggen; volgens Nueno kan het verplaatsen ervan bovendien sporen en mogelijke lichamen doen verdwijnen.

Via satellietbeelden identificeerde Forensic Architecture het afgelopen jaar 34 actieve Israëlische militaire bases in Gaza, gemiddeld één versterkte post per 1,8 kilometer langs de Gele Lijn. De onderzoekers vragen zich daarom af of de Israëlische aanwezigheid werkelijk tijdelijk is. Zij zien parallellen met de militaire infrastructuur die Israël vóór 7 oktober 2023 rond Gaza had en vermoeden dat binnen de strook een langdurige of permanente militaire zone ontstaat. Forensic Architecture noemt de ontwikkelingen onderdeel van een patroon van verwoesting, ontheemding en toenemende controle; sinds 2024 ondersteunt het collectief daarmee het juridische team van Zuid-Afrika in de genocidezaak tegen Israël.