Meerderheid senaat lijkt in zicht voor asielwetten (en strafbaarstelling illegaliteit)
In dit artikel:
In de Eerste Kamer staat een krappe, maar groeiende meerderheid op het spel voor twee wetsvoorstellen die het Nederlandse asielbeleid fors aanscherpen. Het gaat om een tweestatusstelsel voor asielzoekers en een asielnoodmaatregelenwet. Een van de meest omstreden onderdelen is de strafbaarstelling van illegaliteit — het feitelijk strafbaar maken van verblijf zonder verblijfsrecht — een toevoeging die vorig jaar in de Tweede Kamer door een meerderheid, mede op aandringen van de PVV, werd aangenomen.
De senaat debatteert maandag en dinsdag over deze wetten; de formele stemmingen zijn voor dinsdag gepland. Minister Bart van den Brink reist af naar de Senaat om met name de zes CDA-senatoren over de streep te trekken. Het kabinet heeft tijdens de formatie afgesproken de plannen "onverkort" uit te voeren zodra ze parlementair worden aangenomen, maar D66 heeft de vrijheid gekregen tegen te stemmen.
Het CDA bevindt zich in een sleutelpositie: zonder zijn steun ontbreken de benodigde 38 stemmen om de wetsvoorstellen te laten passeren. Traditioneel was het CDA tegen strafbaarstelling van illegaliteit, maar een koerswijziging lijkt mogelijk. Mede naar aanleiding van een initiatief van het CDA zelf zegt CDA-senator Madeleine van Toorenburg bereid te zijn in te stemmen, mits de strafbaarstelling strikt wordt beperkt tot uitgeprocedeerde asielzoekers die niet meewerken aan vertrek. Verder eist het CDA een zogenaamde invoeringstoets — een kort onderzoek naar de praktische gevolgen van de wet voor de doelgroep — en staat het open voor een gefaseerde inwerkingtreding zodat het meest omstreden onderdeel later geactiveerd kan worden.
Tegenstanders, waaronder GL-PvdA, D66, SP, CU, PvdD en Volt, vinden strafbaarstelling onaanvaardbaar en vrezen dat kwetsbare mensen of hulpverleners geraakt kunnen worden. Critici wijzen er ook op dat de wettekst nog altijd stelt dat illegaliteit strafbaar wordt, iets wat volgens de SP niet zomaar gelijk te trekken valt met een bepaling die zich beperkt tot niet meewerkende personen. Ook wordt benadrukt dat de Senaat hoofdelijk stemt: elke senator beslist individueel, waardoor interne CDA-discussies en eventuele afwijkende stemmen het beslissend kunnen maken.
Als de wetten worden aangenomen, verandert Nederland zijn asielstelsel ingrijpend — de grootste wijziging in bijna drie decennia — met strengere regels voor de groep met lagere status, bijvoorbeeld op het gebied van gezinshereniging. Het wetsvoorstel over het strafbaar stellen van hulp aan illegalen werd inmiddels afgezwakt; oorspronkelijk zou ook hulp aan mensen zonder papieren onder strafbaarheid vallen, maar die passage is door het kabinet aangepast.