Straatprotesten leggen Bolivia al weken lam: 'Neem ontslag Rodrigo!'
In dit artikel:
In Bolivia laait al wekenlang een politieke crisis op die zich vooral op straat afspeelt: in hoofdstad La Paz, de voorstad El Alto en steeds meer andere steden blokkeren vakbonden en boerenwegen, zetten demonstranten barricades en confronteren ze oproerpolitie met traangas. De acties eisen het vertrek van president Rodrigo Paz Pereira, die zes maanden geleden werd beëdigd, en hebben geleid tot schaarste aan voedsel, brandstof en medicijnen omdat Bolivia geografisch sterk afhankelijk is van een paar bergwegen.
De onrust heeft diepe wortels. Paz, leider van de centrumrechtse Christendemocratische partij, beëindigde ruim twintig jaar MAS-bestuur (Movimiento al Socialismo) van onder meer Evo Morales. Morales, formeel geen ambt meer bekleedend, steunt de protesten en beschuldigt Paz van het afbouwen van sociale verworvenheden; de regering verwijt Morales juist dat hij de onrust aanwakkert. Soledad Valdivia Rivera, universitair docent Latijns-Amerikastudies, zegt dat Paz vooral won omdat hij voor veel kiezers het minst slechte alternatief was.
Tijdens de campagne beloofde Paz een gematigd beleid en het behoud van sociale voorzieningen, maar zijn beleid als president botst met die beloften. Hij stelde een kabinet samen van witte, conservatieve elites zonder vertegenwoordiging van inheemse of agrarische leiders, schafte een belasting voor hoge inkomens af, annuleerde brandstofsubsidies en lanceerde een omstreden landhervorming die volgens critici grootgrondbezitters bevoordeelt. De brandsubsidieafschaffing trof vooral lagere inkomens juist nu Bolivia een van de zwaarste economische crises sinds de jaren tachtig doormaakt. Daarnaast ontstond een ‘vuile brandstofcrisis’ nadat vervuilde benzine werd ingevoerd, wat leidde tot veel defecte voertuigen en verergerde wantrouwen omdat onderzoeken en vervolgingen uitbleven.
Op internationaal vlak zocht Paz vanaf het begin toenadering tot de Verenigde Staten; bij zijn inauguratie was de Amerikaanse onderminister aanwezig. Washington steunde hem snel nadat de protesten uitbraken en noemde sommige acties een staatsgreep. Ook de Argentijnse president Javier Milei toonde steun. Er circuleren bovendien speculaties over Amerikaanse strategische belangen in de regio, onder meer vanwege lithium-rijke bodemschatten, en geruchten over een mogelijke militaire aanwezigheid — kwesties die politieke spanningen extra gevoelig maken.
Paz kondigde deze week salarisverlagingen voor zichzelf en zijn kabinet aan, beloofde een ministeriële herschikking en wil een adviesraad vormen. Critici en mobilisaties lijken daarmee echter niet gerustgesteld; er bestaat vrees dat de dreiging van een noodtoestand de deur opent naar militair ingrijpen tegen demonstranten.